Áp lực USD chưa buông?

Sự kết hợp giữa hợp đồng kỳ hạn 180 ngày và làn sóng tăng lãi suất huy động tại các ngân hàng quốc doanh cho thấy một thông điệp cứng rắn: Chấp nhận thắt chặt thanh khoản để chặn đứng đà rơi của VND.

Trước áp lực tỷ giá leo thang mạnh trong quý 1/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã bất ngờ kích hoạt công cụ can thiệp mới: Bán USD kỳ hạn kèm quyền hủy. Đây được xem là một "đòn chiến thuật" linh hoạt nhằm ổn định kỳ vọng thị trường mà không cần tiêu tốn ngay lập tức nguồn dự trữ ngoại hối vốn đang ở mức "mỏng", chỉ tương đương 2 tháng nhập khẩu.

Áp lực tỷ giá đang quay trở lại trong bối cảnh đồng USD duy trì sức mạnh và môi trường quốc tế nhiều biến động. Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước đã nhanh chóng kích hoạt một công cụ điều hành mới nhằm ổn định thị trường ngoại hối.

Ngày 24/3, cơ quan quản lý chào bán hợp đồng kỳ hạn USD 180 ngày kèm quyền hủy với mức giá 26.850 VND/USD, cao hơn đáng kể so với tỷ giá giao ngay. Cơ chế này cho phép các ngân hàng “giữ chỗ” mua USD từ sớm nhưng có thể rút lui nếu thị trường đảo chiều, qua đó hạn chế rủi ro.

Khác với việc bán ngoại tệ trực tiếp, công cụ này mang tính “đòn gió” nhiều hơn là bơm tiền thật. Nó giúp giảm áp lực mua USD trên thị trường liên ngân hàng, đồng thời tránh làm hao hụt dự trữ ngoại hối trong ngắn hạn – vốn không còn quá dồi dào.

Đáng chú ý, chính sách không áp dụng đại trà mà chỉ nhắm vào các tổ chức tín dụng đang âm trạng thái ngoại tệ, với quy mô đủ để cân bằng vị thế. Điều này cho thấy cách tiếp cận thận trọng nhưng linh hoạt, ưu tiên kiểm soát tâm lý thị trường hơn là can thiệp mạnh tay.

Động thái diễn ra trong bối cảnh VND đã giảm khoảng 1,2% từ đầu tháng, trong khi USD tăng hơn 2%. Áp lực không chỉ đến từ nội tại mà còn chịu tác động từ bên ngoài, khi kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trì hoãn cắt giảm lãi suất khiến đồng USD tiếp tục giữ vị thế cao.

Song song, một số ngân hàng thương mại bắt đầu tăng lãi suất huy động VND – tín hiệu cho thấy ưu tiên chính sách đang dịch chuyển theo hướng bảo vệ đồng nội tệ, chấp nhận đánh đổi bằng chi phí vốn cao hơn.

Các chuyên gia đánh giá đây là giải pháp mang tính chiến thuật, giúp nhà điều hành “mua thời gian” trong giai đoạn bất định. Việc kết hợp công cụ kỳ hạn linh hoạt với điều chỉnh lãi suất giúp giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối, dù đi kèm rủi ro thanh khoản bị siết lại.

Tuy vậy, hiệu quả của các biện pháp này chủ yếu nằm ở ngắn hạn. Nền tảng của tỷ giá vẫn phụ thuộc vào dòng ngoại tệ thực chảy vào nền kinh tế, từ cán cân thương mại đến dòng vốn đầu tư.

Bức tranh hiện tại cho thấy áp lực chưa dễ hạ nhiệt. Nhập siêu quay trở lại trong nhiều tháng liên tiếp đang làm suy yếu nguồn cung USD. Đồng thời, chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và quốc tế tiếp tục nới rộng khi mặt bằng lãi suất trong nước duy trì thấp để hỗ trợ tăng trưởng.

Ở góc độ toàn cầu, sức mạnh của đồng USD – được củng cố bởi kỳ vọng chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài – đang hút dòng vốn quay trở lại Mỹ, tạo thêm sức ép lên các đồng tiền mới nổi, trong đó có VND.

Yếu tố tâm lý cũng góp phần khuếch đại biến động. Nhu cầu nắm giữ USD và vàng gia tăng trong bối cảnh lo ngại lạm phát, cùng với chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới, đã gián tiếp đẩy áp lực lên thị trường ngoại hối.

Dù vậy, nhiều dự báo cho rằng áp lực tỷ giá có thể tập trung chủ yếu trong nửa đầu năm và dần hạ nhiệt về cuối năm khi các yếu tố vĩ mô ổn định hơn. Một số tổ chức kỳ vọng tỷ giá vẫn nằm trong vùng kiểm soát, với mức biến động khoảng 2,5% – 3% cho cả năm.

Ở góc nhìn trung hạn, nền tảng kinh tế Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực nhờ tăng trưởng cao, dòng vốn FDI ổn định và triển vọng nâng hạng thị trường. Nếu các yếu tố này được duy trì, VND vẫn có dư địa giữ ổn định khi áp lực bên ngoài suy giảm.