5 biến số định hình kinh tế toàn cầu nửa cuối năm

Giá dầu, chính sách lãi suất, căng thẳng Trung Đông, thuế quan và làn sóng AI được đánh giá là những biến số quan trọng nhất quyết định quỹ đạo kinh tế thế giới trong nửa cuối năm 2026. Mỗi yếu tố đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên thị trường tài chính, doanh nghiệp và dòng vốn toàn cầu.

Sau nửa đầu năm biến động bởi xung đột Mỹ - Iran, giới phân tích cho rằng triển vọng kinh tế toàn cầu đang phụ thuộc lớn vào khả năng duy trì lệnh ngừng bắn tại Trung Đông.

5 biến số định hình kinh tế toàn cầu nửa cuối năm

Thỏa thuận Mỹ-Iran là chìa khóa chính

Theo Oxford Economics, triển vọng kinh tế toàn cầu giống như một chuỗi quân cờ domino, với độ bền vững của thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran quyết định hướng đi của toàn bộ các yếu tố khác. Nếu lệnh ngừng bắn được duy trì, giá dầu Brent dự báo dao động quanh 70 USD/thùng, hỗ trợ hạ nhiệt lạm phát và nới lỏng điều kiện tài chính. Ngược lại, nếu thỏa thuận sụp đổ, tác động tiêu cực sẽ lan rộng ra các thị trường khác. Chuyên gia Ryan Sweet của Oxford Economics lưu ý rằng lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz là chỉ báo quan trọng nhất, với mốc thời gian giữa tháng 7 để đánh giá hiệu quả của thỏa thuận.

Giá dầu có thể chênh lệch tới 20 USD/thùng

Các tổ chức dự báo giá dầu khác nhau đáng kể. Oxford Economics dự báo giá dầu Brent quanh 70 USD/thùng nếu hòa bình được duy trì, nhưng Morgan Stanley dự báo cao hơn khoảng 90 USD/thùng vào cuối năm. Ngân hàng Thế giới thì thận trọng hơn, dự báo giá dầu Brent trung bình khoảng 94 USD/thùng năm 2026. Sự khác biệt này phản ánh những ván cược hoàn toàn khác nhau về tiến trình hòa bình. Oxford Economics dự báo kinh tế toàn cầu sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm với tốc độ tăng trưởng theo năm 3,1%, cao gần gấp đôi so với mức 1,6% của nửa đầu năm.

Thuế quan, thương mại và AI tạo rủi ro

Các mức thuế theo Điều 122 của Mỹ hết hiệu lực vào 24/7, nhưng Washington chuẩn bị áp dụng các mức thuế thay thế theo Điều 301, dự kiến duy trì nguồn thu từ thuế quan ở mức 25-30 tỷ USD mỗi tháng. Tại châu Âu, Ủy ban hiện tiến hành hơn 50 cuộc điều tra phòng vệ thương mại nhằm vào Trung Quốc, cao hơn so với 17 cuộc cùng kỳ năm trước. Oxford Economics cảnh báo ngành AI của Mỹ phụ thuộc lớn vào nguồn cung bán dẫn từ Đông Bắc Á và Đông Nam Á, những khu vực chịu ảnh hưởng nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Rủi ro từ bong bóng công nghệ

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo cơn sốt AI dựa vào các hình thức tài trợ vòng tròn thiếu minh bạch giữa nhà sản xuất chip, tập đoàn điện toán đám mây và phòng thí nghiệm AI. Thị trường tín dụng tư nhân có mức độ giám sát thấp hơn, với quy mô cho vay đối với ngành AI tăng gấp bốn lần chỉ trong 5 năm. Oxford Economics xây dựng kịch bản cổ phiếu công nghệ Mỹ sụt giảm 25% trong một năm, khiến nền kinh tế Mỹ gần như đứng chững, lan sang các quốc gia xuất khẩu công nghệ và tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2027 thấp hơn 1,1 điểm phần trăm.

Chính sách tiền tệ và mốc thời gian chính trị quan trọng

Oxford Economics dự báo các ngân hàng trung ương lớn sẽ có lập trường ôn hòa hơn kỳ vọng hiện tại, nhưng có thể nhanh chóng chuyển sang cứng rắn nếu giá năng lượng hoặc giá đầu vào AI tăng mạnh. Cuộc họp lãi suất của Fed vào cuối tháng này do Chủ tịch Kevin Warsh chủ trì sẽ được chú ý, sau báo cáo việc làm tháng 6 yếu hơn kỳ vọng. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ (tháng 11), tổng tuyển cử Israel (trước cuối tháng 10) và cuộc bầu cử cấp bang Đức (tháng 9) đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến trình hòa bình và chính sách tài khóa khu vực đồng Euro. Sức chống chịu của nền kinh tế châu Âu sẽ được phản ánh qua tình hình kinh tế Đức và dữ liệu tín dụng trong những tháng tới.