Vẫn là với con số GDP quý III (9,95%), chúng ta lại tiếp tục nhìn nhận được câu chuyện: Mô hình phân hóa chữ K. Cùng một xuất phát điểm, cùng một chính sách, nhưng nền kinh tế đang rẽ thành hai hướng trái ngược. Một bên là tài chính, công nghệ và doanh nghiệp lớn tận dụng hạ tầng lẫn nguồn vốn để bứt tốc. Bên còn lại là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), lao động phổ thông và khu vực phi chính thức thì gánh trọn áp lực lạm phát chi phí đẩy lẫn nguy cơ tụt hậu công nghệ.

Nghi có tìm hiểu các trường hợp điển hình từ các quốc gia có cấu trúc tương đồng và thấy 3 góc nhìn rất thực tế, họ chọn cách chủ động can thiệp khi chữ K nới rộng quá nhanh.

- Trung Quốc (Siết ngọn, đỡ gốc): Siết độc quyền Big Tech và EdTech, buộc Meituan/Didi đóng BHXH cho 84 triệu lao động tự do để bảo vệ "cánh dưới".

- Malaysia (Trợ cấp đúng đối tượng): Bỏ trợ cấp xăng dầu diện rộng (vốn khiến người giàu hưởng lợi nhiều hơn) để chuyển sang trợ cấp tiền mặt trực tiếp cho người thu nhập thấp, đồng thời đẩy mạnh R&D bán dẫn để kéo lao động lên nhóm kỹ năng cao.

- Thái Lan (Cảnh báo nợ hộ gia đình): Nợ hộ gia đình vọt lên hơn 90% GDP do dòng tiền vĩ mô không "thấm" tới tay dân, buộc chính phủ phải dùng ví điện tử phát tiền trực tiếp tới tay người dân để tránh thất thoát qua các tầng trung gian.

Thế mới thấy, duy trì tốc độ tăng trưởng cao là con đường duy nhất để Việt Nam tránh bẫy thu nhập trung bình. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng cao mà không đi kèm cơ chế hiệu quả sẽ khiến cánh dưới của chữ K bị ảnh hưởng, từ đó quay lại cản trở chính đà tăng trưởng.

Từ thực tế đó, có lẽ anh chị em cũng nhận thấy Việt Nam đang nỗ lực rút ngắn độ trễ chính sách qua những hành động rất cụ thể: kiểm soát chặt tín dụng dưới chuẩn để tránh rơi vào vòng xoáy nợ không hồi kết, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và đào tạo lại kỹ năng để đưa người lao động bước từ cánh dưới sang nhánh đi lên.

Chung quy lại, mô hình chữ K là quy luật tất yếu khi kinh tế bứt phá, nhưng bị kéo xuống cánh dưới hay vươn lên cánh trên lại là lựa chọn của mỗi chúng ta. Sự phát triển đồng pha không tự đến từ việc thụ động chờ đợi mà chỉ xuất hiện khi chúng ta thấu hiểu vĩ mô và chủ động hành động để không bị bỏ lại phía sau.