Zalo và "canh bạc" riêng tư: 45 ngày để chọn phe?

Việc Zalo cập nhật điều khoản sử dụng kèm “hạn chót” 45 ngày ngay trước thời điểm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực đang làm dấy lên nhiều tranh cãi. Từ nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, dấu hỏi về sự “tự nguyện” của người dùng đến lo ngại lạm dụng vị thế thị trường, động thái này đặt ra yêu cầu cấp thiết về giám sát và đánh giá pháp lý độc lập.

Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân liên tục bị khai thác và xâm lấn, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 được đặt nhiều kỳ vọng như một tấm khiên pháp lý bảo vệ quyền riêng tư của người dân thời đại số.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 xác lập “vàng mười” là sự tự nguyện. Tuy nhiên, tại Zalo, khái niệm này dường như đang bị bóp méo. Nhiều người dùng ngỡ ngàng khi nhận thông báo: Nếu không bấm “Đồng ý” với các điều khoản mới, tài khoản sẽ bị khóa sau 45 ngày.

“Việc này không khác gì đang cưỡng ép người dùng,” chị Ngọc Anh (TP.HCM) bức xúc. Với chị, Zalo không còn là công cụ giải trí mà là hạ tầng liên lạc thiết yếu cho công việc. Đồng quan điểm, chị Hà Lan (Hà Nội) cho rằng việc đòi quyền sử dụng dữ liệu cá nhân bằng cách đe dọa cắt dịch vụ là sự vi phạm quyền riêng tư thô bạo.

Câu hỏi pháp lý đặt ra: Liệu một sự đồng ý thu được dưới áp lực bị xóa bỏ tài khoản có còn được coi là "tự nguyện" theo tinh thần của Luật?

Luật sư Trần Xuân Tiền (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) nhận định: "Nếu việc không đồng ý dẫn đến mất quyền liên lạc, ảnh hưởng sinh kế, thì đây là sự đồng ý dưới áp lực, không xuất phát từ ý chí tự do."

Zalo và "canh bạc" riêng tư: 45 ngày để chọn phe?

Tham vọng “Zalo ID” và dấu hỏi về sự tối thiểu hóa

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất là yêu cầu quét CCCD/Hộ chiếu để xác thực. Theo nguyên tắc “Tối thiểu hóa dữ liệu”, doanh nghiệp chỉ được thu thập những gì thực sự cần thiết.

Zalo cần CCCD để làm gì? Trong khi Nhà nước đã có hệ thống định danh điện tử VNeID chính thống, việc một doanh nghiệp tư nhân tự xây dựng “kho” dữ liệu sinh trắc học riêng biệt đặt ra nghi vấn lớn về tính tương xứng.

Hệ sinh thái hay "lưới bủa" dữ liệu? Việc hợp nhất thành Zalo ID cho thấy tham vọng liên thông dữ liệu từ nhắn tin, thanh toán (ZaloPay) đến các ứng dụng liên kết. Dữ liệu của bạn không chỉ ở lại Zalo, nó có thể được chia sẻ cho “các công ty cùng tập đoàn” và “đối tác chiến lược” – những khái niệm mập mờ có thể tạo ra kẽ hở khai thác dữ liệu vô hạn.

Động thái “chạy luật” hay lạm dụng vị thế?

Zalo chọn thời điểm cuối năm 2025 để cập nhật điều khoản – ngay trước khi các chế tài xử phạt nghiêm khắc của Luật mới chính thức áp dụng vào 01/01/2026. Luật sư Tiền cảnh báo đây có thể là bước đi nhằm “chốt chặn” sự chấp thuận của người dùng từ trước, giảm thiểu rủi ro pháp lý về sau.

Với 79 triệu người dùng, Zalo đã trở thành một phần hạ tầng xã hội. Việc tận dụng vị thế thống lĩnh thị trường để áp đặt các điều kiện giao dịch bất lợi cho khách hàng không chỉ là vấn đề riêng tư, mà còn có dấu hiệu vi phạm Luật Cạnh tranh.

Dữ liệu là “vàng đen” của nền kinh tế số, nhưng khai thác vàng không được phép tàn phá quyền con người. Một doanh nghiệp công nghệ bền vững phải lớn mạnh từ niềm tin, thay vì dựa trên những bản điều khoản mang tính “tối hậu thư”. Sự im lặng hay thỏa hiệp của người dùng hôm nay có thể là tiền lệ nguy hiểm cho quyền riêng tư trong tương lai.