Xuất khẩu sang Mỹ bước vào cuộc chơi mới

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 122 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026. Nhưng khi quy mô giao thương tăng mạnh, lợi thế giá không còn đủ để bảo đảm đơn hàng nếu doanh nghiệp không kiểm soát được xuất xứ, truy xuất và toàn bộ chuỗi cung ứng.

Chính sách thuế mới của Mỹ đe dọa chi phí xuất khẩu, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải cân bằng giữa duy trì giá cạnh tranh và bảo vệ lợi nhuận.

Trong 8 tháng năm 2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ. Riêng Hoa Kỳ đạt 122 tỷ USD, tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất. Quy mô này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Mỹ, nhưng đồng thời khiến rủi ro chính sách và yêu cầu tuân thủ trở thành vấn đề ngày càng lớn đối với doanh nghiệp.

Theo phân tích mới nhất, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ trong 8 tháng đạt khoảng 137,42 tỷ USD, tăng 23,4%. Hoa Kỳ chiếm khoảng 32,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Khi tỷ trọng thị trường đủ lớn, một thay đổi về thuế, quy tắc xuất xứ hay tiêu chuẩn nhập khẩu đều có thể tác động trực tiếp tới đơn hàng và biên lợi nhuận.

Điểm đáng chú ý là thuế chỉ còn là một phần của bài toán. Doanh nghiệp xuất khẩu phải chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, khả năng gia công thực chất và tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Mỹ cũng đang tăng cường phối hợp với Việt Nam để chống chuyển tải bất hợp pháp và gian lận thương mại.

Đây là sức ép rõ với những ngành có tỷ trọng xuất khẩu Mỹ lớn như dệt may, da giày, gỗ, điện tử và thủy sản. Với dệt may và da giày, biên lợi nhuận thường không quá dày nên chi phí tuân thủ, thuế và logistics đều có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ đơn hàng. Trong khi đó, nhóm điện tử và máy móc có lợi thế từ sự tham gia sâu vào chuỗi cung ứng nhưng phải chứng minh ngày càng rõ giá trị được tạo ra tại Việt Nam.

Ở chiều doanh nghiệp, yêu cầu mới có thể làm tăng chi phí đầu tư cho hệ thống quản trị dữ liệu, kiểm toán nguồn nguyên liệu, chứng nhận và truy xuất. Nhưng mặt khác, đây cũng là rào cản khiến các doanh nghiệp thiếu năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng khó duy trì lợi thế giá trong dài hạn.

Đáng chú ý, 80,1% kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đến từ khu vực FDI, trong khi khu vực trong nước chiếm 19,9%. Điều này đặt thêm bài toán nâng tỷ lệ giá trị nội địa và năng lực làm chủ chuỗi cung ứng đối với doanh nghiệp Việt.

Vì vậy, câu chuyện xuất khẩu sang Mỹ đang chuyển từ “bán được bao nhiêu” sang “chứng minh được bao nhiêu giá trị”. Giá cạnh tranh vẫn quan trọng, nhưng xuất xứ, dữ liệu và khả năng tuân thủ đang trở thành điều kiện để giữ thị phần.