#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

WB: Cải cách thể chế và tăng trưởng xanh là chìa khóa để Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045

Ngày 22/5, Ngân hàng Thế giới (WB) đã công bố hai báo cáo chiến lược: “Việt Nam 2045 - Đột phá: Thể chế cho một tương lai thu nhập cao” và “Việt Nam 2045 - Tăng trưởng xanh hơn: Con đường hướng tới tương lai bền vững”. Cả hai báo cáo đều khẳng định rằng để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần tăng tốc cải cách thể chế và chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững.

Thể chế – trụ cột của tăng trưởng bền vững

Trong báo cáo “Đột phá: Thể chế cho một tương lai thu nhập cao”, WB nhấn mạnh cải cách thể chế là điều kiện tiên quyết để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia đạt được thu nhập cao đều liên tục nâng cấp chất lượng thể chế. Đối với Việt Nam, trọng tâm cần đặt vào:

Củng cố hệ thống pháp luật và môi trường pháp lý ổn định, minh bạch.

Nâng cao hiệu quả đầu tư công, từ khâu lựa chọn dự án đến thực thi và giám sát.

Tăng quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp liên vùng.

Xây dựng một nền công vụ tinh gọn, hiệu quả, được hỗ trợ bởi các cơ chế đảm bảo tố tụng hợp pháp, minh bạch và giám sát độc lập.

Theo bà Mariam J. Sherman – Giám đốc Quốc gia của WB tại Việt Nam, Lào và Campuchia – để đạt mục tiêu thu nhập cao, Việt Nam cần một “cú hích thể chế mang tính đột phá”, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân phát huy vai trò dẫn dắt trong tăng trưởng và tạo việc làm chất lượng.

Phát triển xanh – yếu tố sống còn cho tương lai bền vững

Song song với cải cách thể chế, báo cáo “Tăng trưởng xanh hơn” cảnh báo rằng biến đổi khí hậu là mối đe dọa lớn đối với phát triển kinh tế và xã hội của Việt Nam.

Các kịch bản mô phỏng cho thấy, nếu mực nước biển dâng từ 75–100 cm, gần 50% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ngập trong nửa sau thế kỷ XXI. Đồng thời, khảo sát năm 2024 cho thấy 75% doanh nghiệp may mặc và điện tử – hai ngành xuất khẩu chủ lực – đang hoạt động tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao, khiến 1,3 triệu lao động rơi vào nhóm dễ bị tổn thương.

Nếu không có các biện pháp thích ứng mạnh mẽ, Việt Nam có thể thiệt hại tới 12,5% GDP vào năm 2050 do biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, nếu đầu tư kịp thời vào các biện pháp thích ứng, con số này có thể được thu hẹp xuống còn 6,7%.

WB khuyến nghị Việt Nam cần:

Lồng ghép quản lý rủi ro khí hậu vào tất cả lĩnh vực kinh tế;

Xây dựng chính sách khuyến khích doanh nghiệp và người dân chủ động thích ứng;

Bảo vệ cơ sở hạ tầng, đất đai và cộng đồng trước các cú sốc khí hậu.

Kinh tế xanh và phát thải ròng bằng 0: Cơ hội bứt phá

Báo cáo cũng làm rõ rằng hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 là một cơ hội lớn cho đổi mới sáng tạo, tăng trưởng và tạo việc làm. Trong đó, khu vực tư nhân được xác định là lực lượng chủ đạo, với các giải pháp như:

Chuyển dịch năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng);

Tăng hiệu quả sử dụng năng lượng trong công nghiệp thông qua đổi mới công nghệ;

Phát triển kinh tế biển xanh – lĩnh vực giàu tiềm năng và có tác động lớn tới giảm phát thải.

Việt Nam hiện có hơn 30% dân số sống ven biển và gần 50% dân số phụ thuộc vào hệ sinh thái biển để sinh kế. Phát triển bền vững kinh tế biển – đặc biệt là điện gió ngoài khơi với tiềm năng lên tới 475 GW, cùng với phục hồi rừng ngập mặn, cỏ biển và rạn san hô – không chỉ giúp tăng khả năng thích ứng mà còn góp phần đáng kể vào mục tiêu giảm phát thải carbon.