Việt Nam vẫn còn 1,4 triệu thanh niên "3 không"

Dù thu nhập bình quân tăng mạnh 9% so với cùng kỳ lên mức 9 triệu đồng/tháng, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (15-24 tuổi) vẫn leo thang lên 8,77%, thúc đẩy làn sóng tái cơ cấu nhân sự và chi phí vận hành tại nhiều ngành kinh tế trọng điểm.

Theo báo cáo mới công bố của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), thị trường lao động Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi trong 6 tháng đầu năm 2026. Lực lượng lao động, số người có việc làm và thu nhập bình quân đều tăng so với cùng kỳ năm trước, phản ánh hoạt động sản xuất - kinh doanh đang cải thiện và nhu cầu tuyển dụng dần mở rộng.

Trong quý II/2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,8 triệu người, tăng gần 694.000 người so với cùng kỳ năm trước. Số người có việc làm đạt 52,7 triệu người, tăng hơn 688.000 người, trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng bổ sung khoảng 546.100 lao động, còn khu vực dịch vụ tăng thêm 332.100 lao động. Đây là tín hiệu tích cực đối với các ngành sản xuất, xây dựng, bán lẻ, logistics và dịch vụ tiêu dùng.

Thu nhập của người lao động cũng tiếp tục cải thiện. Mức thu nhập bình quân trong quý II đạt khoảng 9 triệu đồng/tháng, tăng gần 9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng nhóm lao động làm công hưởng lương đạt khoảng 10 triệu đồng/tháng, cho thấy xu hướng phục hồi của thị trường lao động đang góp phần cải thiện sức mua và tiêu dùng trong nước.

Ở góc độ doanh nghiệp, diễn biến này được xem là yếu tố hỗ trợ cho các ngành bán lẻ, hàng tiêu dùng, ngân hàng và bất động sản nhà ở khi thu nhập tăng thường kéo theo nhu cầu chi tiêu và khả năng tiếp cận tín dụng được cải thiện.

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tích cực vẫn tồn tại không ít thách thức. Đáng chú ý, cả nước vẫn còn khoảng 1,4 triệu thanh niên trong độ tuổi từ 15-24 thuộc nhóm "3 không" (không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo), tương đương 10% số thanh niên trong độ tuổi. Dù con số này đã giảm gần 200.000 người so với quý I, đây vẫn là nguồn nhân lực chưa được khai thác hiệu quả.

Song song với đó, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên vẫn ở mức 8,77% trong 6 tháng đầu năm, cao gấp nhiều lần tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước (2,22%). Điều này phản ánh sự mất cân đối giữa kỹ năng của lao động trẻ và nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp.

Một điểm đáng lưu ý khác là tỷ lệ lao động phi chính thức vẫn chiếm 61,9% tổng số lao động có việc làm, dù đã giảm khoảng 2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy phần lớn lực lượng lao động vẫn làm việc trong khu vực có năng suất thấp, ít được bảo vệ bởi các chính sách an sinh và dễ bị tổn thương trước biến động kinh tế.

Đối với doanh nghiệp niêm yết, bức tranh lao động hiện nay mang đến cả cơ hội và thách thức. Việc nguồn cung lao động dồi dào giúp các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, thủy sản, điện tử và logistics duy trì khả năng tuyển dụng. Tuy nhiên, tình trạng thiếu lao động có tay nghề cao có thể khiến chi phí nhân sự trong các lĩnh vực công nghệ, sản xuất công nghiệp, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo tiếp tục tăng.

Nhìn chung, thị trường lao động Việt Nam đang cải thiện theo hướng tích cực với việc làm và thu nhập đều tăng trưởng. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn, bài toán nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giảm tỷ lệ lao động phi chính thức và kết nối hiệu quả hơn giữa đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp sẽ tiếp tục là một trong những ưu tiên quan trọng.