Việt Nam nắm thời cơ, xoay chuyển cục diện thị trường nhôm toàn cầu

Nhu cầu nhôm toàn cầu bùng nổ, giá liên tục tăng do nguồn cung khan hiếm, mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam với lợi thế trữ lượng bô-xít đứng thứ hai thế giới. Tuy vậy, ngành nhôm Việt vẫn đối mặt thách thức từ thuế quan, rào cản thương mại và sự phụ thuộc lớn vào doanh nghiệp FDI.

Không chỉ dừng ở vai trò của một nguyên liệu công nghiệp, nhôm đang vươn lên thành “kim loại chiến lược” của thế kỷ mới. Từ hạ tầng, giao thông, công nghệ cao cho đến năng lượng sạch, nhu cầu toàn cầu với nhôm bùng nổ không ngừng. Nhẹ, bền và dễ tái chế, nhôm trở thành tâm điểm cạnh tranh nguồn cung giữa các quốc gia và tập đoàn công nghiệp lớn.

Thị trường toàn cầu đang "khát" nhôm, và cơn sốt này đang đẩy giá kim loại chiến lược này tăng cao chưa từng có. Nhu cầu nhôm toàn cầu dự kiến tăng 40% vào năm 2030, chạm mốc 119 triệu tấn mỗi năm. Đây là thời cơ vàng để những quốc gia có lợi thế tài nguyên và năng lực sản xuất bứt phá. Việt Nam, với tiềm năng khổng lồ, đang đứng trước cơ hội xoay chuyển vị thế.

Biến động thị trường và sự thiếu hụt nguồn cung

Thị trường nhôm đang trải qua một giai đoạn đầy biến động. Giá nhôm trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) đã tăng 17% kể từ tháng 4, vượt mốc 2.700 USD/tấn. Sự khan hiếm nguồn cung là nguyên nhân chính:

Trung Quốc, quốc gia chiếm hơn một nửa sản lượng toàn cầu, vẫn duy trì trần sản lượng ở mức 45 triệu tấn/năm.

Châu Âu phải đóng cửa nhiều nhà máy luyện nhôm do giá năng lượng tăng vọt.

Tồn kho tại các sàn giao dịch lớn như LME và Thượng Hải giảm xuống mức thấp kỷ lục.

Việc Nga bị hạn chế xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Mỹ càng khoét sâu tình trạng thiếu hụt. Các tổ chức phân tích lớn như Bank of America dự báo giá nhôm có thể chạm 3.000 USD/tấn vào cuối năm 2026. Câu hỏi đặt ra là: nguồn cung bổ sung sẽ đến từ đâu?

Kho báu bô-xít: Lợi thế chiến lược của Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới "khát" nhôm, Việt Nam nổi lên như một câu trả lời tiềm năng. Với trữ lượng bô-xít khổng lồ, đứng thứ hai thế giới với 5,8 tỷ tấn, tập trung chủ yếu ở Tây Nguyên, Việt Nam có nền tảng vững chắc để phát triển ngành alumina và nhôm sơ cấp. Theo quy hoạch, mục tiêu sản xuất nhôm sơ cấp sẽ tăng lên 245.000 tấn/năm sau năm 2030.

Nhu cầu trong nước cũng đang bùng nổ, thúc đẩy bởi các ngành xây dựng, bất động sản và công nghiệp phụ trợ. Thị trường nhôm Việt Nam được dự báo đạt giá trị 7,57 tỷ USD vào năm 2030, với mức tăng trưởng kép gần 7%/năm. Đây là một động lực mạnh mẽ để ngành nhôm trong nước phát triển.

Với lợi thế về nguồn cung, chi phí lao động cạnh tranh, vị trí địa lý thuận lợi và các hiệp định thương mại tự do (FTA), Việt Nam đang có cơ hội lớn để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thay thế các thị trường phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc.

Thách thức và con đường bứt phá

Dù nắm trong tay nhiều lợi thế, ngành nhôm Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức không nhỏ:

Sự thống trị của doanh nghiệp FDI: Doanh nghiệp nội địa chỉ đóng góp 20% giá trị xuất khẩu, trong khi phần lớn thị trường thuộc về các doanh nghiệp FDI.

Rào cản từ thị trường lớn: Việc Mỹ tăng thuế nhập khẩu nhôm lên 50% biến thị trường này trở thành "cửa hẹp". Các rào cản phi thuế quan và nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Úc đang buộc doanh nghiệp phải thận trọng.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), áp lực này chính là cơ hội để ngành nhôm Việt Nam cải tổ toàn diện. Ông nhấn mạnh việc tận dụng lợi thế tài nguyên, chi phí điện thấp, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tham gia các hội chợ, triển lãm để tìm kiếm đối tác và chuyển giao công nghệ.

Để bứt phá, Việt Nam cần:

Tận dụng tốt nguồn lực: Đầu tư công nghệ luyện kim hiện đại, phát triển năng lượng sạch và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường.

Nâng cao năng lực cạnh tranh: Cải tổ nội tại, nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa thị trường.

Chủ động hội nhập: Tích cực tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, biến rào cản thành động lực để nâng cao giá trị.

Nếu làm được điều đó, ngành nhôm Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn vươn lên trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng của thế giới, nơi cả thế giới đang trông chờ một nguồn cung mới.