#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng mạnh bất chấp hàng rào thuế quan từ Mỹ?

Bất chấp những căng thẳng thương mại leo thang và chính sách thuế quan khắt khe từ Mỹ, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 9 vẫn ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong nửa năm qua – một minh chứng rõ ràng cho khả năng thích ứng đáng nể của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Xuất khẩu Trung Quốc tăng vượt dự báo

Theo dữ liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 13/10, kim ngạch xuất khẩu tháng 9 của nước này tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với dự báo 6,6% trong khảo sát của Bloomberg. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2025, phản ánh rõ sức bật của khu vực sản xuất – xuất khẩu Trung Quốc trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.

Kết quả này vượt xa kỳ vọng của giới phân tích, cho thấy chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của Trung Quốc vẫn duy trì ổn định, bất chấp hàng loạt rào cản từ thuế quan, kiểm soát công nghệ, và căng thẳng địa chính trị.

Sự điều chỉnh linh hoạt và chiến lược “xoay trục” thị trường

Điểm đáng chú ý là sự chuyển hướng rõ rệt trong cấu trúc thị trường xuất khẩu của Trung Quốc. Dòng hàng hóa rời khỏi nước này vẫn dồi dào, song đích đến không còn tập trung vào Mỹ như trước.

Cụ thể:

Giới phân tích cho rằng sự đa dạng hóa thị trường này là chìa khóa giúp Trung Quốc duy trì đà xuất khẩu tích cực. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang chủ động mở rộng mạng lưới thương mại sang Nam bán cầu, các nền kinh tế đang phát triển và các nước trong sáng kiến “Vành đai và Con đường”, qua đó giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ – từng là khách hàng lớn nhất.

Bà Michelle Lam, chuyên gia kinh tế thị trường Trung Quốc tại Societe Generale, nhận định:

“Xuất khẩu của Trung Quốc vẫn thể hiện sức bền đáng kinh ngạc bất chấp thuế quan của Mỹ, nhờ năng lực cạnh tranh mạnh mẽ và chiến lược mở rộng thị trường hiệu quả.”

Theo bà Lam, việc các biện pháp thuế chỉ có tác động hạn chế đối với thương mại tổng thể có thể đã khiến Bắc Kinh tự tin hơn trong lập trường đàm phán thương mại với Washington, thậm chí sẵn sàng duy trì lập trường cứng rắn nếu cần.

Sức bật giữa bối cảnh khó khăn

Đà tăng xuất khẩu sang các thị trường mới đang giúp Trung Quốc tránh được cú sốc trực tiếp từ những lời đe dọa thuế quan bổ sung của Mỹ. Tổng thống Donald Trump gần đây cho biết có thể áp thuế 100% đối với hàng hóa Trung Quốc, song thị trường xuất khẩu đa dạng giúp giảm đáng kể tác động của biện pháp này.

Đáng chú ý, nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 9 cũng tăng 7,4%, vượt xa dự báo, cho thấy sức cầu nội địa dần cải thiện. Điều này đưa thặng dư thương mại tháng 9 lên tới 90,5 tỷ USD – một con số rất cao, giúp củng cố vị thế thương mại của Trung Quốc trên toàn cầu.

Sự phục hồi xuất nhập khẩu đã tạo động lực quan trọng cho nền kinh tế trong nước, vốn đang đối mặt với nhiều thách thức như suy giảm tiêu dùng, áp lực giảm phát và khủng hoảng trong lĩnh vực bất động sản.

Theo dự kiến, Trung Quốc sẽ công bố số liệu kinh tế quý III/2025 vào ngày 20/10. Dù phần lớn giới kinh tế dự đoán tăng trưởng sẽ chậm lại so với nửa đầu năm, song với kết quả tích cực của hai quý đầu, khả năng cao Trung Quốc vẫn đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 5% như Chính phủ đề ra.

Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung: leo thang và khó đoán

Theo các chuyên gia của Bloomberg Economics, quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bước vào giai đoạn đầy biến động. Sau khi ký kết các thỏa thuận thương mại với nhiều nền kinh tế lớn khác, Washington hiện tập trung nhiều hơn vào Trung Quốc, khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận thương mại song phương ngày càng xa vời.

Hai chuyên gia Chang Shu và David Qu nhận định:

“Cả hai bên dường như đều chuẩn bị cho khả năng leo thang căng thẳng, hơn là đi đến thỏa thuận.”

Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đã khiến ông Trump đe dọa hủy cuộc gặp trực tiếp với Chủ tịch Tập Cận Bình và áp thuế bổ sung 100% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Đồng thời, Washington cũng tuyên bố sẽ siết chặt các quy định đối với phần mềm và công nghệ trọng yếu từ Trung Quốc.

Mặc dù vậy, chính quyền Mỹ sau đó đã phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng, nhưng yêu cầu Bắc Kinh phải rút lại các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vừa được ban hành.

Theo ước tính của Bloomberg Economics, nếu Mỹ thực sự áp thuế bổ sung 100%, mức thuế hiệu dụng trung bình đối với hàng Trung Quốc có thể lên tới 140% – một con số đủ lớn để làm tê liệt phần lớn thương mại song phương giữa hai nước.

Rủi ro dài hạn và thách thức nội tại

Mặc dù kết quả xuất khẩu mạnh mẽ trong tháng 9 là tín hiệu tích cực đối với Bắc Kinh, giới chuyên gia cảnh báo rủi ro dài hạn nếu căng thẳng thương mại tiếp tục leo thang.

Nhóm kinh tế của Morgan Stanley do Robin Xing dẫn đầu cảnh báo rằng một cuộc xung đột thương mại kéo dài có thể khiến tình trạng giảm phát ở Trung Quốc trở nên dai dẳng hơn, đồng thời buộc chính phủ phải mở rộng kích thích tài khóa và tiền tệ để duy trì đà tăng trưởng.

Ông Wang Jun, Phó Cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, cũng thừa nhận:

“Môi trường bên ngoài hiện nay vẫn ảm đạm và phức tạp. Thương mại nước ngoài đang đối mặt với nhiều bất ổn và khó khăn gia tăng.”

Triển vọng: Linh hoạt là chìa khóa

Dù đối mặt với hàng loạt sức ép, sức chống chịu và khả năng xoay chuyển linh hoạt đang giúp Trung Quốc duy trì vị thế xuất khẩu hàng đầu thế giới. Việc tái cấu trúc thị trường, chuyển hướng dòng chảy thương mại và duy trì năng lực cạnh tranh về chi phí, hạ tầng và logistics đang chứng minh rằng chiến lược “đa cực hóa” thương mại của Bắc Kinh đang phát huy hiệu quả rõ rệt.

Trong ngắn hạn, xuất khẩu mạnh sẽ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng GDP, giúp Trung Quốc ổn định thị trường việc làm và củng cố niềm tin kinh tế. Tuy nhiên, về dài hạn, sức ép từ Mỹ và các đối tác phát triển vẫn có thể buộc nước này phải cải tổ sâu hơn mô hình tăng trưởng, hướng tới sáng tạo công nghệ và tiêu dùng nội địa để đảm bảo nền kinh tế bền vững.

👉 Tóm lại, bất chấp các hàng rào thuế quan của Mỹ, xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng mạnh nhờ chiến lược thị trường đa dạng, khả năng sản xuất linh hoạt, và mạng lưới thương mại sâu rộng. Đây không chỉ là minh chứng cho năng lực thích ứng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, mà còn là tuyên bố mạnh mẽ rằng Trung Quốc vẫn là “công xưởng toàn cầu” – dù trong môi trường thương mại đầy thách thức.