Vì sao cảnh báo liên tục nhưng người dân vẫn mất hàng nghìn tỷ đồng vì các dự án "bánh vẽ"?

Dù nhiều đường dây đã bị triệt phá và đưa ra xét xử, các vụ lừa đảo quy mô lớn vẫn liên tiếp xuất hiện với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Những "mồi nhử" đánh trúng lòng tham lợi nhuận

Đầu tháng 6, TAND TP Hà Nội tuyên phạt tù chung thân đối với Hoàng Nam, cựu Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư Tài chính PFS, về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo hồ sơ vụ án, Hoàng Nam tổ chức nhiều hội thảo đầu tư, cam kết lợi nhuận từ 1,5-6%/tháng. Nhà đầu tư góp từ 100 triệu đồng trở lên còn được hứa thưởng tương đương nửa chỉ vàng.

Tin vào những cam kết này, khoảng 400 khách hàng đã góp hơn 311 tỷ đồng. Tuy nhiên, phần lớn số tiền không được sử dụng đúng mục đích như quảng bá mà vận hành theo mô hình lấy tiền người sau trả cho người trước.

Một vụ án khác đang chờ xét xử là vụ Công ty CP Tập đoàn Bankland. Theo cáo buộc, nhóm lãnh đạo doanh nghiệp đã huy động gần 480 tỷ đồng từ hơn 4.700 người bằng cách cam kết lợi nhuận lên tới 43%/năm, kèm theo hàng loạt phần thưởng như vàng, ô tô, xe SH, iPhone, du lịch và thậm chí hứa cấp sổ đỏ cho nhà đầu tư góp vốn lớn.

Trong lĩnh vực tài sản số, dự án tiền mã hóa AntEx từng thu hút khoảng 30.000 nhà đầu tư khi được giới thiệu là hệ sinh thái blockchain do người Việt phát triển, với triển vọng tăng trưởng và lợi nhuận hấp dẫn.

Điểm chung của các vụ việc là các đối tượng không còn sử dụng những chiêu trò đơn giản mà xây dựng dự án bài bản, hợp đồng chặt chẽ cùng những phần thưởng giá trị để tạo niềm tin và kích thích nhà đầu tư xuống tiền.

Xây dựng hình ảnh doanh nhân thành đạt để tạo lòng tin

Nếu phần thưởng là "mồi nhử", thì hình ảnh lãnh đạo doanh nghiệp chính là công cụ tạo dựng niềm tin.

Trong vụ Bankland, cơ quan tố tụng xác định các bị can đã xây dựng hình ảnh một tập đoàn quy mô với đầy đủ bộ máy quản trị, dự án đầu tư và hệ thống điều hành chuyên nghiệp nhằm tạo cảm giác doanh nghiệp đang phát triển mạnh.

Tương tự, tại vụ án Tập đoàn Sen Tài Thu, các nhân viên liên tục giới thiệu doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả, mở rộng quy mô và tạo lợi nhuận cao. Từ đó, hàng trăm nhà đầu tư đã chuyển hơn 1.700 tỷ đồng để nhận chuyển nhượng cổ phần.

Ở lĩnh vực tiền số, dự án AntEx cũng tận dụng danh tiếng của ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) để xây dựng niềm tin với nhà đầu tư.

Trong khi đó, một số đường dây khác lại lợi dụng sức ảnh hưởng của người nổi tiếng trên mạng xã hội. Điển hình là vụ giả mạo Huấn Hoa Hồng, sử dụng các tài khoản Facebook, Zalo và video livestream giả để lừa những người có nhu cầu vay vốn chuyển tiền phí "xét duyệt hồ sơ".

Dù ở hình thức nào, điểm chung của các thủ đoạn lừa đảo vẫn là khai thác lòng tin của nạn nhân.

Tiền của nhà đầu tư đã đi đâu?

Tại phiên tòa xét xử Hoàng Nam, bị cáo thừa nhận doanh nghiệp không tạo ra nguồn lợi nhuận như cam kết mà chủ yếu dùng tiền của người tham gia sau để trả cho người trước.

Trong hơn 311 tỷ đồng huy động được, khoảng 9 tỷ đồng được trả gốc, 37 tỷ đồng trả lãi, 42 tỷ đồng dùng để trả nợ cá nhân, phần còn lại phục vụ hoạt động doanh nghiệp và các khoản chi khác.

Đến tháng 5/2023, vẫn còn 396 nhà đầu tư chưa được hoàn trả đầy đủ số tiền đã góp với tổng giá trị hơn 265 tỷ đồng. Hoàng Nam cho biết hiện không còn tài sản để khắc phục hậu quả.

Tại vụ Sen Tài Thu, cơ quan tố tụng xác định sau khi nhận hơn 1.700 tỷ đồng từ nhà đầu tư, bà Phạm Thị Hòa cùng các đồng phạm đã sử dụng hơn 737 tỷ đồng để chi trả một phần lợi nhuận cho nhà đầu tư, trong khi hơn 988 tỷ đồng còn lại bị cáo buộc đã bị chiếm đoạt để trả nợ cá nhân và chi phí doanh nghiệp.

Chuyên gia cảnh báo

Luật sư Trịnh Văn Tuyến (Đoàn Luật sư Hà Nội) khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác với các lời mời gọi đầu tư có lãi suất quá cao hoặc cam kết lợi nhuận chắc chắn.

Theo ông, trong hoạt động đầu tư hợp pháp, lợi nhuận luôn đi kèm rủi ro và không ai có thể bảo đảm sinh lời tuyệt đối.

Trước khi xuống tiền, nhà đầu tư cần kiểm tra kỹ tính pháp lý của doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh thực tế, báo cáo tài chính, tài sản bảo đảm và các giấy phép liên quan.

Đồng thời, không nên đặt niềm tin tuyệt đối vào chức danh, hình ảnh giàu có, văn phòng sang trọng hay sự nổi tiếng của một cá nhân. Nhiều vụ án cho thấy chính những yếu tố này đã bị lợi dụng để tạo dựng uy tín giả nhằm chiếm đoạt tài sản.

Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo ngày càng biến hóa, sự tỉnh táo và thận trọng vẫn là hàng rào bảo vệ hiệu quả nhất đối với mỗi nhà đầu tư.