TP HCM được thu hồi nhà đất do Trung ương quản lý

TP HCM được thu hồi nhà đất do Trung ương quản lý khi đủ căn cứ pháp luật, không phải chờ đơn vị sử dụng đồng ý nhằm giải phóng đất bị bỏ trống, sử dụng lãng phí.

Sáng 22/9, HĐND TP HCM thông qua nghị quyết quy định trình tự, thủ tục và thẩm quyền thu hồi cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý trên địa bàn. Cơ chế này được xây dựng theo Luật Phát triển đô thị hiệu lực từ ngày 1/10.

Theo nghị quyết, khi đủ căn cứ thu hồi và hoàn thành trình tự, thủ tục, thành phố không phải chờ sự đồng ý của đơn vị sử dụng hoặc ý kiến chấp thuận của cơ quan Trung ương. Trường hợp không chấp hành quyết định, việc cưỡng chế được thực hiện theo quy định.

Cơ chế này nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong xử lý nhà đất công. Trước đây, thành phố có thẩm quyền quản lý, thu hồi đất, song tài sản trên đất thuộc cơ quan Trung ương quản lý. Việc xử lý phải qua nhiều đầu mối, thiếu quy trình phối hợp và thời hạn phản hồi.

Việc thu hồi được áp dụng khi chấm dứt sử dụng đất theo pháp luật, như hết thời hạn mà không được gia hạn hoặc chấm dứt dự án đầu tư; người sử dụng tự nguyện trả lại đất; hoặc nhà, đất bị ô nhiễm, sạt lở, sụt lún, ảnh hưởng bởi thiên tai gây nguy hiểm đến tính mạng hay không thể tiếp tục sử dụng...

Khi có kiến nghị hoặc kết luận thanh tra, kiểm tra hợp lệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường có tối đa 15 ngày lập hồ sơ trình UBND thành phố. Sau khi nhận đủ hồ sơ, UBND thành phố có 10 ngày để thông báo thu hồi cho đơn vị quản lý và các bên liên quan.

Hết thời hạn thông báo, thành phố có thêm 15 ngày để ban hành quyết định thu hồi và tổ chức thực hiện. Cơ quan, đơn vị đang quản lý phải bàn giao nhà đất cùng giấy tờ liên quan. Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức thực hiện quyết định, phê duyệt phương án cưỡng chế khi cần thiết.

Theo UBND TP HCM, nhiều khu nhà đất do Trung ương quản lý nằm ở vị trí thuận lợi nhưng bị bỏ trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả. Việc quy định rõ đầu mối, thời hạn và trách nhiệm phối hợp nhằm giảm hồ sơ tồn đọng, đưa quỹ đất sau thu hồi phục vụ hạ tầng, nhà ở xã hội và công trình công cộng.

Theo rà soát của thành phố, có gần 1.500 cơ sở, địa chỉ nhà đất do cơ quan, đơn vị Trung ương quản lý, tổng diện tích gần 11,5 triệu m2. Trong đó, 114 cơ sở đã có phương án thu hồi nhưng chưa hoàn tất trên thực tế.

Một trường hợp là khu đất rộng gần 10.900 m2 tại 75/4 Phan Văn Hớn, phường Đông Hưng Thuận (quận 12 cũ). Thành phố đã quyết định thu hồi từ năm 2002 nhưng đến nay đơn vị quản lý chưa bàn giao. Văn phòng Chính phủ từng chỉ đạo Bộ Y tế phối hợp thành phố bố trí địa điểm khác, di dời và bàn giao khu đất để xây trường học theo quy hoạch.

Tại 561 Kinh Dương Vương, phường An Lạc, khu đất rộng hơn 56.400 m2 được Tổng công ty Lương thực miền Nam thuê từ năm 2014 làm nhà kho nhưng hiện không sử dụng. Ngày 30/6/2026, thành phố đã quyết định thu hồi do đơn vị không còn nhu cầu.

Bộ Tài chính cũng đã quyết định thu hồi bốn cơ sở của tổng công ty này tại 161 Trần Huy Liệu, 400 Nguyễn Duy, 289 Bến Bình Đông và 72/2B Võ Văn Ngân, nay là đường Tô Vĩnh Diện. Tổng diện tích gần 27.500 m2 chưa được bàn giao cho thành phố do đơn vị quản lý còn kiến nghị giữ lại.