Thượng đỉnh Mỹ - Trung không thay đổi cán cân: luật chơi đang được viết lại

Trước khi hai nhà lãnh đạo nói một lời nào, cách một tổng thống Mỹ ra tận đường băng để đón một vị khách đã nói lên gần như tất cả. Thượng đỉnh Trump, Tập diễn ra tại Washington hôm nay không thay đổi cán cân đất hiếm mà Trung Quốc đang nắm giữ, nhưng nó cho thấy rõ ai đang cần ai hơn, và điều đó mới là dữ liệu quan trọng nhất cho nhà đầu tư.

Một chi tiết nhỏ, một tín hiệu lớn

Chiều hôm qua tại Washington, trực thăng Marine One bay qua bầu trời hướng về căn cứ liên hợp Andrews, chở Tổng thống Mỹ ra tận đường băng để đón chuyên cơ của Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là điều ông Trump gần như không bao giờ làm, thông thường ông chờ ở Nhà Trắng. Đáng chú ý hơn, khi ông Trump bay tới Bắc Kinh hồi tháng 5, ông Tập đã không ra sân bay đón, mà cử một phó thủ tướng thay mặt.

Hôm nay, ông Trump tiếp ông Tập tại Nhà Trắng, chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của một lãnh đạo Trung Quốc sau hơn một thập kỷ, tiếp nối bằng quốc yến tối nay. Tới khi bài viết này tới tay bạn đọc, hai nhà lãnh đạo nhiều khả năng đã dành vài giờ đồng hồ trong cùng một căn phòng, và giới truyền thông đang mổ xẻ từng câu chữ trong bản tuyên bố chung.

Điều đáng nói không nằm ở nội dung cuộc gặp, mà ở những gì đã không xảy ra trước đó.

Khi sự im lặng nói lên nhiều hơn lời đe dọa

Trước mọi cuộc gặp trước đây với ông Tập, ông Trump đều leo thang căng thẳng trước. Năm 2019, ông đe dọa áp thuế lên 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc trước hội nghị Osaka. Trước cuộc gặp tại Busan hồi tháng 10 năm ngoái, ông cảnh báo sẽ có một đợt "tăng thuế mạnh" và nói thẳng rằng không có lý do gì để gặp mặt. Trước thượng đỉnh Bắc Kinh hồi tháng 5, ông từng đề cập khả năng áp thuế 50% sau các thông tin cho rằng Trung Quốc đang chuyển hệ thống phòng không cho Iran.

Lần này, không có gì cả. Không đe dọa thuế quan, không lệnh cấm xuất khẩu, không rò rỉ yêu sách. Và tổng thống đã đích thân ra sân bay đón khách. Reuters có một bài phân tích hôm thứ Hai lý giải vì sao giọng điệu lần này thay đổi, và câu trả lời từ mọi chuyên gia về Trung Quốc mà họ phỏng vấn đều giống nhau: đất hiếm.

Vũ khí không cần bắn cũng có hiệu quả

Năm ngoái, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu đất hiếm để trả đũa các mức thuế của ông Trump, làm chậm quá trình cấp phép tới mức gần như đình trệ, khiến các nhà sản xuất ô tô và nhà thầu quốc phòng Mỹ phải trải nghiệm trực tiếp điều gì xảy ra khi một nguyên liệu đầu vào duy nhất ngừng cung cấp. Trung Quốc không cần cắt nguồn cung về không, chỉ cần chứng minh khả năng làm điều đó là đủ.

Kết quả, theo lời ông Peter Harrell, cựu quan chức kinh tế Nhà Trắng dưới thời chính quyền Biden, là chính quyền hiện tại "cảm thấy dễ bị tổn thương trước sức ép cưỡng chế của Trung Quốc" và đang tìm kiếm "sự ổn định và khả năng tiếp cận an toàn với khoáng sản chiến lược" trên hết mọi ưu tiên khác.

Nói ngắn gọn, Trung Quốc đã biến một chuỗi cung ứng thành một loại vũ khí, và vũ khí đó hiệu quả tới mức Tổng thống Mỹ bước vào cuộc gặp hôm nay với ít đòn bẩy đàm phán hơn người ngồi đối diện. Đây chính là sự thật quan trọng nhất của thượng đỉnh lần này, dù gần như không ai nói thẳng ra như vậy.

Những gì thực sự nằm trên bàn đàm phán

Thỏa thuận đình chiến về đất hiếm đạt được tại Busan hồi tháng 10 năm ngoái, trong đó ông Trump cắt giảm 10% thuế quan và tạm hoãn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhắm vào hàng nghìn doanh nghiệp Trung Quốc, đổi lại ông Tập tạm ngừng các hạn chế đất hiếm và nối lại việc mua đậu tương, sẽ hết hạn vào cuối năm nay. Đại diện Thương mại Mỹ tuần này xác nhận hai bên vẫn đang đàm phán để gia hạn thỏa thuận. Bắc Kinh tuyên bố cam kết duy trì chuỗi cung ứng "an toàn và ổn định", trong khi vẫn giữ quyền kiểm tra bất kỳ sản phẩm nào có tính chất lưỡng dụng, cách nói khác của việc khẩu súng vẫn được nạp đạn sẵn.

Quan điểm đồng thuận từ Bloomberg, Foreign Policy và giới phân tích về Trung Quốc là cả hai bên đều muốn gia hạn thỏa thuận, không bên nào muốn một thỏa thuận toàn diện, và Trung Quốc sẽ tiếp tục giữ vị thế thống trị trong khâu tinh luyện đất hiếm ít nhất tới năm 2030.

Vì vậy, kết quả nhiều khả năng nhất của cuộc gặp tối nay là một đợt gia hạn giới hạn kèm những phát ngôn thiện chí. Một sự nhẹ nhõm, chứ chưa phải một lời giải.

Vì sao kết quả cuộc gặp không thay đổi được cục diện

Một đợt gia hạn đình chiến mang lại cho Washington thứ họ cần nhất lúc này: thời gian. Mỗi tháng gia hạn là một tháng để chính quyền Mỹ tiếp tục xây dựng tấm bản đồ khoáng sản chiến lược đã được phác họa trước đó: thỏa thuận an ninh Greenland, kho dự trữ 10 tỷ USD mang tên Project Vault mà Glencore vừa gia nhập hôm qua, mỏ scandium 400 triệu USD tại Australia, tuyến cung ứng tungsten từ Hàn Quốc, và năng lực tinh luyện được tài trợ theo Đạo luật Sản xuất Quốc phòng.

Ngay trong tuần trước thượng đỉnh, khi ông Trump giữ im lặng về thuế quan, Washington vẫn âm thầm cấm xuất khẩu phế liệu tungsten. Chính quyền đã xác định rằng họ không thể đàm phán để thoát khỏi thế bị siết cổ này, nên họ chọn cách chi tiền để thoát ra, và một thỏa thuận đình chiến chính là khoảng lặng cần thiết để làm điều đó.

Hàm ý cho danh mục đầu tư

Đây mới là phần liên quan trực tiếp tới tiền của nhà đầu tư.

Nếu thỏa thuận đình chiến được gia hạn, xác suất xảy ra một cú sốc đất hiếm trong 12 tháng tới sẽ giảm xuống. Điều đó sẽ rút bớt phần "định giá theo hoảng loạn" khỏi những cổ phiếu từng tăng hơn gấp đôi hôm thứ Hai chỉ vì sở hữu một mỏ khoáng sản tại Greenland, dự kiến xuất hàng vào năm 2029. Sẽ không ai cần trả giá cao cho nguồn cung năm 2029 nếu nguồn cung năm 2027 vẫn đang chảy đều từ Trung Quốc. Nhóm cổ phiếu đó trước đó đang định giá theo kịch bản khủng hoảng, và một thỏa thuận đình chiến đơn giản là trì hoãn khủng hoảng đó lại.

Ngược lại, việc gia hạn thỏa thuận lại làm tăng mức độ chắc chắn rằng các dự án đã được tài trợ sẽ tiếp tục được xây dựng. Các khoản vay của chính phủ không bị hủy chỉ vì một cuộc gặp thượng đỉnh diễn ra suôn sẻ. Hoạt động mua vào cho kho dự trữ chiến lược không dừng lại chỉ vì ông Tập mỉm cười trong bữa quốc yến. Các doanh nghiệp đã nhận cam kết từ Bộ Chiến tranh, có mức giá sàn được bảo đảm, hoặc đã có giấy phép và khách hàng, sẽ có thêm 12 tháng yên bình để đổ bê tông xây dựng, và mỗi tháng trôi qua như vậy đều đưa họ tiến gần hơn tới thời điểm thỏa thuận đình chiến hết hạn, khi đó Mỹ sẽ không còn phải đàm phán từ vị thế yếu như hiện tại.

Khoảng cách giữa hai nhóm cổ phiếu này, nhóm đã được tài trợ thực sự và nhóm chỉ đang được đầu cơ theo tin tức, chính là trọng tâm của toàn bộ câu chuyện đầu tư. Thượng đỉnh hôm nay chỉ là minh chứng thêm cho khoảng cách đó, chứ không phải điều tạo ra nó.

Ai thực sự đặt ra điều khoản

Một chi tiết cuối cùng đáng theo dõi: nếu ông Tập rời đi với một thỏa thuận gia hạn, còn ông Trump không có thêm gì khác, thị trường có thể gọi đó là một kết quả hòa. Nhưng điều đáng chú ý hơn là ai đã đặt ra các điều khoản. Người kiểm soát nguồn cung là người quyết định nội dung đàm phán, còn người cần nguồn cung là người phải ra tận sân bay để đón khách. Đó chính là hình ảnh cụ thể của đòn bẩy đàm phán, và cũng chính là lý do vì sao Washington đã quyết định chi bất kỳ khoản tiền nào cần thiết để bảo đảm thượng đỉnh tiếp theo sẽ trông khác đi.

Đất hiếm vẫn sẽ ở Trung Quốc khi chuyên cơ của ông Tập cất cánh rời Washington. Nhưng các mỏ thay thế vẫn đang được tài trợ để xây dựng, bất kể kết quả cuộc gặp hôm nay ra sao.

----------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866