Thuế quan Trump: Mỹ được gì, mất gì?

Tác động vĩ mô từ gói thuế mới 10%–12,5% áp lên 60 đối tác thương mại đang buộc giới đầu tư cá nhân phải định giá lại các tài sản rủi ro.

Ngày 24/7, chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố mức thuế nhập khẩu mới từ 10-12,5% đối với khoảng 60 đối tác thương mại, nhóm quốc gia chiếm tới 99% kim ngạch nhập khẩu của Mỹ. Động thái này nối tiếp hàng loạt biện pháp thương mại cứng rắn được Washington triển khai trong hơn một năm qua.

Theo Tax Foundation, khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ đầu năm 2017, thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ chỉ khoảng 1,4%. Sau nhiều lần điều chỉnh, đến nay mức thuế bình quân đã tăng lên khoảng 12,8%, mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II và chỉ thấp hơn giai đoạn bảo hộ đầu thế kỷ XX.

Song song với việc áp thuế, Nhà Trắng cũng đang xem xét mở rộng điều tra đối với nhiều nền kinh tế lớn như EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Mexico và Ấn Độ, cho thấy xu hướng siết thương mại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.

Thuế nhập khẩu cao hơn khiến giá nguyên liệu, linh kiện và hàng hóa nhập khẩu tăng lên. Thay vì hấp thụ toàn bộ chi phí, nhiều doanh nghiệp có xu hướng chuyển phần chi phí này sang giá bán, tạo áp lực lên lạm phát.

Theo Yale Budget Lab, các chính sách thuế hiện nay có thể khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm khoảng 1.100 USD mỗi năm. Những mặt hàng chịu tác động mạnh gồm quần áo, cà phê, thảm và vật liệu sửa chữa nhà cửa.

Lạm phát cũng khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thận trọng hơn trong lộ trình giảm lãi suất. Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao đồng nghĩa chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân tiếp tục lớn, qua đó ảnh hưởng đến đầu tư và tiêu dùng.

Thu ngân sách tăng nhưng mục tiêu sản xuất chưa rõ nét

Một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách thuế quan là tăng nguồn thu ngân sách và khuyến khích doanh nghiệp đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ.

Thực tế, nguồn thu từ thuế quan đã tăng lên khoảng 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và 163 tỷ USD trong chín tháng đầu năm tài khóa 2026. Tuy nhiên, sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, chính phủ cũng phải hoàn trả khoảng 81 tỷ USD tiền thuế đã thu theo các quy định bị hủy bỏ, khiến hiệu quả tài khóa chưa đạt kỳ vọng.

Ở góc độ sản xuất, kết quả cũng chưa thực sự rõ ràng. Kể từ đầu năm 2025, việc làm trong lĩnh vực sản xuất của Mỹ giảm khoảng 75.000 lao động, trong khi chi tiêu cho xây dựng nhà máy giảm 26%. Điều này cho thấy quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng về Mỹ cần nhiều thời gian và nguồn vốn hơn dự kiến.

Tác động lan sang doanh nghiệp xuất khẩu

Việc Mỹ nâng thuế không chỉ ảnh hưởng nền kinh tế nội địa mà còn tạo áp lực lên các doanh nghiệp xuất khẩu toàn cầu. Với Việt Nam - thị trường có Mỹ là đối tác xuất khẩu lớn nhất - các ngành như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử hay thủy sản có thể phải tăng đầu tư cho truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và đáp ứng tiêu chuẩn lao động nhằm giảm rủi ro thương mại.

Trong ngắn hạn, chính sách thuế quan giúp Mỹ gia tăng nguồn thu và tạo sức ép trong đàm phán thương mại. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn đối với mục tiêu phục hồi sản xuất, kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng, trong khi những tác động lên chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng rõ nét.