Thuế quan quay đầu, người Mỹ vẫn “thiệt đơn thiệt kép”

Dù Tòa án Tối cao tuyên bố các mức thuế khẩn cấp của chính quyền ông Trump là bất hợp pháp, hy vọng về một khoản tiền bồi hoàn đổ vào túi người tiêu dùng Mỹ vẫn xa vời như "án treo" trên giấy.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, chính phủ Mỹ đối mặt nghĩa vụ hoàn trả khoảng 175 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu thu được từ các sắc thuế khẩn cấp do Donald Trump áp đặt. Tuy nhiên, theo phân tích của CNN, câu chuyện hoàn thuế – nếu xảy ra – nhiều khả năng chỉ dừng lại ở doanh nghiệp, còn người tiêu dùng thì tiếp tục “đứng ngoài cuộc”.

Người dân mua thực phẩm tại một siêu thị ở Chicago, bang Illinois, Mỹ, ngày 22/11/2022.

Người chịu thuế nhiều nhất lại không được hoàn

Điều trớ trêu là dù người tiêu dùng chính là đối tượng gánh phần lớn chi phí thuế quan thông qua giá cả tăng cao, họ lại không phải bên trực tiếp nộp thuế. Theo luật, các doanh nghiệp nhập khẩu mới là đơn vị đứng tên khai báo và thanh toán thuế với chính phủ Mỹ.

Nói cách khác, nếu có hoàn thuế, tiền sẽ quay về doanh nghiệp chứ không chảy thẳng vào túi người mua hàng. Hiện tại, khả năng hoàn thuế vẫn chỉ mang tính giả định khi chính quyền ông Trump và Tòa án Tối cao chưa ban hành hướng dẫn cụ thể. Bản thân ông Trump thừa nhận quy trình này, nếu được triển khai, có thể kéo dài tới 5 năm.

Thuế quan: doanh nghiệp và người dân cùng gánh

Thực tế, phần lớn doanh nghiệp nhập khẩu đã tự gánh thuế khi hàng cập cảng, sau đó chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng thông qua tăng giá bán. Báo cáo của Cục Dự trữ Liên bang New York cho thấy doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ đang gánh khoảng 90% chi phí thuế quan.

Nghiên cứu của Pricing Lab (Trường Kinh doanh Harvard) ước tính người tiêu dùng chi trả khoảng 1/4 tổng hóa đơn thuế quan thông qua giá bán cao hơn. Trong khi đó, Tax Foundation tính toán thuế quan đã làm tăng nghĩa vụ chi tiêu của một hộ gia đình Mỹ trung bình khoảng 1.000 USD trong năm 2025.

Trước áp lực chi phí sinh hoạt, chính quyền ông Trump từng đề xuất phát séc hỗ trợ 2.000 USD cho người dân. Tuy nhiên, đây không phải hoàn thuế trực tiếp mà chỉ là một biện pháp kích thích kinh tế và hiện vẫn nằm trên giấy.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về thuế quan tại Nhà Trắng, Washington DC, Mỹ

Doanh nghiệp có hoàn thuế, khách hàng vẫn khó hưởng lợi

Hàng nghìn doanh nghiệp Mỹ, trong đó có Costco, đã kiện chính phủ để bảo vệ quyền được hoàn thuế. Song Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng thẳng thắn nhận định: khách hàng “sẽ không thấy một xu nào” từ khoản tiền doanh nghiệp nhận lại.

Pháp luật không cấm doanh nghiệp chia sẻ tiền hoàn thuế với người mua. Nhưng chi phí kiện tụng, cộng với thực tế doanh nghiệp đã gánh thuế từ trước, khiến khả năng giảm giá đồng loạt là rất thấp.

Một số trường hợp cá biệt cho thấy thiện chí khác nhau. Ông David Suk, Giám đốc điều hành The Baby’s Brew, nói sẽ giảm giá nếu được hoàn 80.000 USD tiền thuế. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp cho rằng khoản hoàn – nếu có – chỉ đủ bù một phần thiệt hại, không phải lý do để hạ giá bán.

Giá cả khó “quay đầu”

Kỳ vọng giá cả sớm hạ nhiệt của người tiêu dùng Mỹ vì thế có nguy cơ tan biến. Theo khảo sát của Reuters, nhiều nhà nhập khẩu vẫn phải tìm cách bù đắp chi phí và chuẩn bị cho một hành trình pháp lý dài hơi.

Đáng chú ý, sau phán quyết của tòa, ông Trump nhanh chóng áp thuế tạm thời 10% với hàng nhập khẩu toàn cầu và cảnh báo mức này có thể tăng lên 15%. Theo Yale Budget Lab, trước khi thuế khẩn cấp bị hủy, mức thuế hiệu dụng trung bình mà người Mỹ phải chịu đã lên tới 16% – cao nhất kể từ năm 1936.

Nếu thuế toàn cầu 15% được triển khai, thuế hiệu dụng vẫn quanh 13,7%, tức chỉ giảm nhẹ. “Các doanh nghiệp không có động lực đảo ngược xu hướng tăng giá đã áp dụng trước đó. Vì vậy, chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình Mỹ sẽ còn khó giảm”, chuyên gia Joshua Bailey (Economist Intelligence Unit) nhận định.