Thuế giảm nhưng chưa dễ thở: Tôm Việt đối mặt cuộc đua khốc liệt tại Mỹ

Năm 2025, thị trường Hoa Kỳ chiếm 17,2% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam. Việc thuế chống bán phá giá được điều chỉnh giảm, kỳ vọng sẽ tạo thêm dư đ...

Việc Hoa Kỳ điều chỉnh giảm thuế chống bán phá giá đối với tôm Việt Nam được kỳ vọng mở ra cơ hội mới cho xuất khẩu trong năm 2026. Tuy nhiên, những thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu, đặc biệt là các thỏa thuận thuế quan ưu đãi dành cho Ấn Độ, đang khiến ngành tôm Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng tại các thị trường chủ lực.

Theo số liệu từ Hải quan Việt Nam, năm 2025 đánh dấu cột mốc kỷ lục của ngành tôm khi kim ngạch xuất khẩu đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước. Trong đó, Hoa Kỳ tiếp tục là một trong những thị trường quan trọng nhất với giá trị xuất khẩu đạt 796 triệu USD, chiếm 17,2% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, những tín hiệu chững lại đã xuất hiện khi riêng tháng 12/2025, xuất khẩu tôm sang thị trường này chỉ đạt 45,2 triệu USD, giảm 16,4% so với cùng kỳ, phản ánh xu hướng thận trọng hơn từ phía các nhà nhập khẩu.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) công bố kết quả cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 19 đối với tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam. Theo đó, nhóm doanh nghiệp không bị kiểm tra bắt buộc nhưng đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng biệt được áp mức thuế chống bán phá giá 4,58%, tương ứng mức ký quỹ 4,28%, giảm đáng kể so với mức sơ bộ trước đó lên tới 35,29%. Việc giảm thuế này được đánh giá là tín hiệu tích cực, giúp doanh nghiệp Việt Nam có thêm dư địa cạnh tranh về giá và duy trì ổn định nguồn cung tại thị trường Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, lợi thế này đang bị thu hẹp khi Hoa Kỳ đồng thời điều chỉnh chính sách thuế đối với Ấn Độ – một trong những đối thủ lớn nhất của Việt Nam trên thị trường tôm toàn cầu. Theo thỏa thuận thương mại mới, Hoa Kỳ đã giảm thuế đối ứng đối với hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống 18% và bãi bỏ một số mức thuế bổ sung trước đó. Điều này tạo điều kiện để tôm Ấn Độ nhanh chóng khôi phục thị phần và gia tăng sức cạnh tranh.

Thực tế cho thấy, bất chấp các rào cản thương mại, xuất khẩu tôm của Ấn Độ vẫn tăng trưởng mạnh trong năm 2025, đạt hơn 734.000 tấn với giá trị khoảng 5,23 tỷ USD, tăng lần lượt 10% về sản lượng và 17% về giá trị. Với lợi thế về quy mô sản xuất lớn và chi phí thấp, tôm Ấn Độ đang tạo áp lực đáng kể không chỉ tại thị trường Hoa Kỳ mà còn ở các thị trường quan trọng khác như Liên minh châu Âu (EU).

Trước bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành tôm Việt Nam được đánh giá vẫn có những lợi thế riêng, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến sâu và sản phẩm giá trị gia tăng. Khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng cao, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ các yêu cầu bền vững đang giúp tôm Việt Nam duy trì vị thế tại các phân khúc trung và cao cấp.

Các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn tới, chiến lược phát triển của ngành tôm Việt Nam cần tập trung vào nâng cao giá trị sản phẩm thay vì cạnh tranh bằng giá. Việc đẩy mạnh chế biến sâu, đầu tư vào tiêu chuẩn bền vững, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường sang Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước thuộc khối CPTPP sẽ là hướng đi quan trọng để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, việc thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ giảm mang lại cơ hội nhất định, nhưng cũng không đủ để đảm bảo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Tương lai của ngành tôm Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững, thay vì chỉ dựa vào sản lượng và chi phí thấp.