#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thuế 12,5%: Cuộc chơi mới của xuất khẩu?

Doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể đối mặt nguy cơ mất thị phần nếu không nhanh chóng đầu tư vào hệ thống quản trị chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và đa dạng hóa thị trường.

Mức thuế 12,5% không phải rủi ro ngắn hạn mà là sự tái định hình quan hệ thương mại toàn cầu. Điểm then chốt nằm ở việc Mỹ gắn quyền tiếp cận thị trường với khả năng chứng minh chuỗi cung ứng đáp ứng tiêu chuẩn về lao động, xuất xứ và minh bạch. Tuân thủ không còn là thủ tục mà đã trở thành năng lực cạnh tranh bắt buộc. Ngay cả khi Việt Nam đàm phán được mức 10%, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chống lao động cưỡng bức và minh bạch chuỗi cung ứng vẫn không thay đổi.

Doanh nghiệp cần thực hiện ngay ba việc. Thứ nhất, rà soát chính xác mức độ ảnh hưởng từng mã hàng và hợp đồng thay vì dùng con số thuế bình quân. Thứ hai, xây dựng hệ thống quản trị và dữ liệu để chứng minh nguồn gốc, lao động và chuỗi cung ứng. Thứ ba, giảm phụ thuộc vào một thị trường và khách hàng bằng cách tận dụng các FTA để đa dạng hóa đầu ra. Mức thuế có thể thay đổi qua đàm phán, nhưng luật chơi về chuỗi cung ứng minh bạch sẽ tồn tại lâu dài.

Thủy sản, dệt may, da giày, đồ gỗ và nội thất chịu áp lực lớn nhất vì các đối thủ Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia chỉ chịu mức 10%. Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm cộng với thuế chống bán phá giá có thể khiến khách hàng chuyển đơn hàng nhanh. Doanh nghiệp nhỏ vốn mỏng, thiếu nhân sự pháp lý và phụ thuộc khách hàng lớn sẽ gặp khó khăn. Trong 6-12 tháng, nhóm hàng nhạy cảm về giá có thể mất 5-12% đơn hàng; doanh nghiệp không có thương hiệu và không chứng minh chuỗi cung ứng có thể mất 15-25%.

Khi đơn hàng Mỹ sụt giảm, hiệu ứng dây chuyền lan sang bao bì, logistics, nguyên phụ liệu. Nhà máy xuất khẩu giảm sản lượng sẽ cắt đơn mua carton, màng nhựa, pallet, vận tải và kho lạnh. Nhà cung cấp nhỏ thường giao hàng trước, nhận tiền sau 30-90 ngày; khi doanh nghiệp đầu chuỗi bị khách hàng hoãn thanh toán, họ kéo dài công nợ với nhà cung cấp trong nước, gây áp lực dòng tiền.

Cần triển khai gói ổn định chuỗi cung ứng theo năm hướng: lập bản đồ doanh nghiệp chịu tác động gián tiếp; thúc đẩy tài trợ chuỗi cung ứng dựa trên đơn hàng; xây dựng nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ; hình thành sàn điều phối công suất; phối hợp đào tạo lại lao động. Nhà nước cần duy trì tổ công tác đàm phán, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm, ban hành gói tín dụng chuyển đổi, xây dựng trung tâm hỗ trợ tuân thủ và giảm chi phí trong nước.

Năng lực cạnh tranh tại Mỹ sẽ được quyết định theo ba tầng: tuân thủ là điều kiện để vào thị trường; chất lượng và giao hàng quyết định lựa chọn; giá quyết định quy mô lợi nhuận. Tuân thủ về xuất xứ, lao động và minh bạch chuỗi cung ứng sẽ có trọng lượng lớn nhất. Doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng giá mà phải xây dựng công thức cạnh tranh mới kết hợp tuân thủ, chất lượng và giá cạnh tranh.