Thủ tướng: Thế giới càng bất định, Việt Nam càng phải chủ động chiến lược

Trong phiên đối thoại với CEO WEF, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẽ củng cố nội lực, sức chống chịu và mở rộng hợp tác trong bối cảnh đầy biến động hiện nay.

"Việt Nam nhìn nhận ra sao về sự dịch chuyển của thế giới và tác động đến quỹ đạo phát triển đất nước", Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Stephan Mergenthaler đặt câu hỏi mở đầu buổi đối thoại với Thủ tướng Lê Minh Hưng sáng 28/10.

Phiên đối thoại này là một điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 (AEF) năm nay. Thay vì chỉ phát biểu, Thủ tướng Việt Nam có 60 phút đối thoại cùng đại diện WEF.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nói, về tổng thể, thế giới đang bước vào giai đoạn biến động và chuyển đổi sâu sắc. Tương quan sức mạnh tiếp tục dịch chuyển, thúc đẩy xu hướng đa cực, đa trung tâm. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và mở rộng sang kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các chuẩn mực về thương mại, đầu tư, môi trường, về quản trị.

Toàn cầu hóa vẫn tiếp tục nhưng đang tổ chức lại, phân mảnh hơn, yêu cầu ngày càng cao về an ninh, tự chủ và sức chống chịu. Cùng với đó, khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh, làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ các lợi thế, nguồn lực phát triển.

Những dịch chuyển và biến chuyển sâu sắc của tình hình quốc tế, khu vực đặt ra 3 thách thức lớn, như nhu cầu điều chỉnh các cơ chế và luật lệ chung toàn cầu để theo kịp biến động; lòng tin chiến lược suy giảm trong khi cạnh tranh gia tăng.

Cùng với đó, mô hình tăng trưởng dựa vào các động lực truyền thống, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đã đến giới hạn. Vì vậy, Việt Nam phải củng cố sức chống chịu, mức độ tự chủ chiến lược và khả năng kiến tạo những động lực, nguồn lực tăng trưởng mới.

"Thế giới càng bất định, Việt Nam càng phải chủ động về chiến lược, củng cố nội lực và mở rộng hợp tác. Việt Nam sẽ tiếp tục là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; đồng thời là điểm đến ổn định, an toàn cho các đối tác, các nhà đầu tư", Thủ tướng gửi thông điệp.

5 giải pháp tăng sức chống chịu

Khi được CEO WEF đề nghị làm rõ hơn cách nào để Việt Nam củng cố sức chống chịu, Thủ tướng chỉ ra 5 giải pháp. Trước nhất là kiên định ổn định chính trị - xã hội và củng cố vững chắc nền tảng kinh tế vĩ mô. Đây là điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin người dân, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Do đó, các chính sách vĩ mô sẽ tiếp tục được điều hành linh hoạt để bảo đảm nền tảng ổn định vững chắc, các cân đối lớn, an ninh năng lượng và an ninh lương thực trong một thế giới đang biến động mạnh.

Hiện nợ công chỉ khoảng 34% GDP, có dư địa tài chính để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khi xảy ra cú sốc kinh tế, đồng thời vẫn bảo đảm khả năng tài chính để tiếp tục đầu tư cho hạ tầng chiến lược và các mục tiêu phát triển ưu tiên.

Thứ hai là ưu tiên xây dựng thể chế, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, tháo gỡ triệt để các rào cản, điểm nghẽn, vướng mắc để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, thu hút nguồn lực đầu tư.

Thứ ba, ưu tiên triển khai đột phá về hạ tầng đặc biệt là hạ tầng giao thông, hạ tầng cảng, hạ tầng năng lượng và các hạ tầng thiết yếu khác. Đồng thời, thúc đẩy mạnh mẽ, từng bước làm chủ khoa học công nghệ, tăng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

"Việt Nam sẽ thu hút đầu tư có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực", Thủ tướng khẳng định. Các giải pháp khác bao gồm đổi mới mạnh mẽ và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo; củng cố quan hệ đối ngoại, mở rộng và đa dạng hóa quan hệ để mở rộng không gian phát triển.

Cách nào để Việt Nam duy trì tự chủ chiến lược?

Nhưng điều kiện thế giới cũng đặt ra vấn đề hóc búa. Ông Stephan Mergenthaler đặt vấn đề rằng, giữa bối cảnh lòng tin suy giảm, cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, Việt Nam duy trì tính tự chủ chiến lược thế nào.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, tự chủ chiến lược là trước tình hình quốc tế biến động nhanh, phức tạp, sâu sắc, Việt Nam củng cố năng lực nội tại để giữ vững quyền tự quyết, chủ động lựa chọn cách thức hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc và tôn trọng lợi ích chính đáng của các đối tác.

Để bảo đảm tự chủ chiến lược, Việt Nam xác định dựa vào nội lực, nâng cao sức mạnh tự cường của đất nước, đặc biệt là năng lực, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

"Chúng tôi tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển, đẩy mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh môi trường, an ninh con người...; đa dạng hóa các chuỗi cung ứng thiết yếu, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động bên ngoài", ông nói.

Đồng thời, chủ động hội nhập quốc tế, tận dụng hiệu quả 18 hiệp định thương mại tự do đã ký kết để mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và thu hút các nguồn lực về vốn, công nghệ, tri thức phục vụ phát triển.

"Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn nâng cao năng lực nội sinh, từng bước làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế Việt Nam", Thủ tướng khẳng định.

Việt Nam định vị mình ở đâu trong toàn cầu?

Trong kiến trúc kinh tế toàn cầu đang định hình, CEO WEF Stephan Mergenthaler tò mò Việt Nam mong muốn đóng vai trò gì, tầm nhìn đến 2035.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Việt Nam rất mong muốn thành một trung tâm công nghệ số mới nổi, năng lượng mới, năng lượng xanh và nông nghiệp xanh; đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng khu vực và thế giới.

"Việt Nam muốn trở thành một mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong các chuỗi cung ứng và giá trị khu vực, toàn cầu cũng như trong các cực tăng trưởng mới", ông nói. Theo ông, Việt Nam có 3 thế mạnh đặc trưng để hiện thực hóa các vai trò đó, bao gồm vị trí địa chiến lược, rất ổn định về chính trị, kinh tế vĩ mô và là điểm sáng về tăng trưởng tại khu vực và trên thế giới.

Việt Nam cũng đang chuyển sang giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn chiến lược, mục tiêu lớn, quyết tâm cao, hành động quyết liệt đúng vào thời điểm kinh tế thế giới đang tái cấu trúc mạnh. Nền kinh tế có nền tảng nội lực đủ rộng để vừa tiếp nhận, vừa đóng góp cho các mạng lưới tăng trưởng mới.

"Sự kết hợp giữa con người, năng lực sản xuất, thị trường và nguồn lực tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam không chỉ tiếp nhận đầu tư và công nghệ, mà ngày càng có khả năng tham gia tạo ra giá trị, công nghệ và các động lực tăng trưởng mới", Thủ tướng nêu.

Chuyển tư duy từ 'đầu tư tại Việt Nam' sang 'đầu tư cùng Việt Nam'

Khi được đề nghị gửi thông điệp chung đến cộng đồng nhà đầu tư quốc tế, Thủ tướng khẳng định Việt Nam đang tiến hành những nỗ lực đổi mới mạnh mẽ để nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông mong muốn trong quá trình này, cộng đồng quốc tế không chỉ nhìn thấy nhu cầu về đầu tư, mở rộng thị trường, mà còn là cơ hội đồng hành.

"Với tinh thần chuyển từ 'đầu tư tại Việt Nam' sang 'đầu tư cùng Việt Nam', chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, các viện nghiên cứu và trường đại học, phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng", Thủ tướng gửi thông điệp.

Theo ông, sự lớn mạnh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tạo thêm những đối tác có năng lực, góp phần nâng cao hiệu quả, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh của mạng lưới sản xuất, kinh doanh mà chúng ta cùng tham gia. Đó cũng là lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài.