Thu thuế hộ kinh doanh 17% trên lãi: nên triển khai theo lộ trình nhiều bậc

Đề xuất thu thuế 17% trên phần lợi nhuận, áp dụng từ 2026 khiến nhiều hộ kinh doanh lo ngại gánh nặng chi phí, giá cả hàng hóa tăng, khó cạnh tranh.

Lo ngại giá hàng hóa tăng

Từ ngày 1.1.2026, theo chủ trương bỏ hình thức thuế khoán, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung cách tính thuế dựa trên thu nhập thay vì doanh thu. Tức là cá nhân, hộ kinh doanh có thể đóng thuế 17% trên tiền lãi.

Cách tính này tương tự quy định trong luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng thuế suất 17% cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có doanh thu 3 - 15 tỉ đồng mỗi năm.

Chị Hoàng Hà, chủ hộ kinh doanh đồ điện tử tại Thanh Hóa chia sẻ: “Thu 17% trên phần thu nhập là mức quá cao với hộ kinh doanh nhỏ. Hiện nay, ngoài tiền thuế, chúng tôi còn phải trả lãi ngân hàng khoảng 12%/năm cho vốn vay. Chưa kể chi phí nhân viên, tiền điện, nguyên vật liệu… may mà cơ sở của tôi chưa phải thuê mặt bằng, nếu có thêm chi phí thuê thì chắc chắn không gánh nổi. Nếu cộng tất cả, phần lãi ròng thực nhận bị bào mòn đáng kể, việc phải nộp thêm 17% thuế trên khoản còn lại sẽ tạo áp lực rất lớn. Với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nguồn lực hạn chế, mức thuế như vậy khiến chúng tôi lo lắng về khả năng duy trì hoạt động lâu dài.”

“Nếu thuế tăng lên, hộ kinh doanh chúng tôi buộc phải tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ để bù đắp phần chi phí. Nhưng khi giá bán tăng, sức mua của khách hàng sẽ giảm, cạnh tranh với doanh nghiệp lớn hoặc siêu thị càng khó khăn hơn. Như vậy, gánh nặng thuế không chỉ khiến hộ kinh doanh chật vật duy trì hoạt động, mà còn có thể đẩy giá thị trường lên cao, người tiêu dùng cũng chịu thiệt.”

Trong khi đó, chị Lê Thùy, chủ một hộ kinh doanh đồ điện gia dụng tại Hà Nội cho biết: “Tính thuế dựa trên phần thu nhập thay vì doanh thu sẽ phản ánh đúng khả năng thực tế của từng cơ sở. Nếu kinh doanh khó khăn, chi phí cao thì số thuế nộp cũng giảm theo, không còn tình trạng phải đóng mức khoán cố định như hiện nay. Tuy nhiên, mức 17% thì vẫn còn khá cao so với sức chịu đựng của các hộ kinh doanh nhỏ. Chúng tôi mong Nhà nước xem xét áp dụng mức thuế thấp hơn, chẳng hạn 10 - 12%, hoặc có lộ trình tăng dần, để hộ kinh doanh có thời gian thích ứng.”

Cần có lộ trình nhiều bậc

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi nhận định, đối với mức thuế suất 17% trên lợi nhuận, cách tính này có điểm hợp lý khi tương đồng với thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có doanh thu 3 - 15 tỉ đồng mỗi năm. Điều đó thể hiện tinh thần bình đẳng về nghĩa vụ giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, khi cùng tạo ra lợi nhuận thì cần cùng chia sẻ trách nhiệm với ngân sách Nhà nước ở mức tương đồng.

Tuy nhiên, cần cân nhắc vì hộ kinh doanh thường không có hệ thống kế toán chuyên nghiệp, chi phí quản lý thuế cao hơn, trong khi thói quen nộp thuế gọn nhẹ đã tồn tại lâu năm. Nếu áp đồng loạt 17% ngay từ đầu sẽ tạo cảm giác bị “ép ngang” với doanh nghiệp, trong khi điều kiện và công cụ hỗ trợ lại chưa cân xứng.

Ông Nguyễn Quang Huy kiến nghị nên triển khai theo lộ trình nhiều bậc: hộ có lợi nhuận nhỏ có thể áp dụng mức 5 - 10%, hộ trung bình 12 - 15%, và hộ lớn (tiệm cận doanh nghiệp) ở mức 17%. Cùng với đó là hỗ trợ công cụ kế toán đơn giản, áp dụng cơ chế chi phí chuẩn theo từng ngành nghề để giảm tranh cãi, đồng thời có giai đoạn chuyển tiếp 1 - 2 năm với cơ chế miễn, giảm cho hộ nhỏ để làm quen với phương thức tính mới.

“Về định hướng, đây là bước đi đúng đắn, mang tính cải cách lâu dài, gắn hộ kinh doanh với sự minh bạch và công bằng thuế. Nhưng với mức thuế 17%, cần có lộ trình phù hợp, phân tầng và hỗ trợ cụ thể, để chính sách vừa công bằng, vừa khả thi, tránh gây ‘sốc’ cho một khu vực vốn đang đóng góp quan trọng cho nền kinh tế”, ông nhấn mạnh.

(Lục Giang - Báo Lao động Online, link nguồn: https://laodong.vn/kinh-doanh/thu-thue-ho-kinh-doanh-17-tren-lai-nen-trien-khai-theo-lo-trinh-nhieu-bac-1574883.ldo)