MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thời kỳ Fed độc lập tuyệt đối đang khép lại?

Áp lực chính trị đã trở thành một biến số cố định trong việc điều hành Fed. Với chính sách "thúc đẩy tăng trưởng mạnh" mà Tổng thống Trump luôn ưu tiên, Chủ tịch Fed tiếp theo sẽ phải đối diện với yêu cầu giảm lãi suất. Sự can thiệp này đe dọa làm suy yếu tính tự chủ của Fed, biến nó thành một công cụ chính trị thay vì là cơ quan điều tiết kinh tế độc lập.

Nỗi lo không phải vô cớ

Cuộc đua vào ghế Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang bước vào giai đoạn quyết định, khi Tổng thống Donald Trump chỉ còn lại bốn cái tên trong danh sách rút gọn. Trên Phố Wall, nhiều ý kiến cho rằng cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett đang nắm lợi thế rõ rệt. Trớ trêu thay, chính điều đó lại khiến giới tài chính lo ngại.

Sự bất nhất của Phố Wall không xuất phát từ năng lực chuyên môn, mà từ mối quan hệ chính trị. Ông Hassett bị xem là “quá gần” Tổng thống Trump – một điểm cộng trong mắt Nhà Trắng nhưng lại là dấu hỏi lớn với những ai coi tính độc lập là linh hồn của ngân hàng trung ương. Nói cách khác, điều giúp ông Hassett nổi lên lại chính là điều khiến giới phê phán e dè nhất.

Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett, ứng viên hàng đầu cho chức chủ tịch Fed, phát biểu bên cạnh Tổng thống Donald Trump.

Lần chuyển giao quyền lực này mang một sắc thái khác thường: Tổng thống Trump không tìm kiếm một Chủ tịch Fed theo khuôn mẫu truyền thống của sự độc lập và thận trọng. Ông muốn một người đồng hành với chương trình kinh tế của mình, và điều đó, trên thực tế, đồng nghĩa với việc Fed phải hạ lãi suất mạnh tay.

Quan điểm ấy được ông Trump thể hiện không mấy úp mở. Trong bài đăng trên Truth Social ngày 23/12, ông ca ngợi tăng trưởng kinh tế quý III, rồi phàn nàn rằng thị trường thường phản ứng tiêu cực trước tin tốt vì lo Fed sẽ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại: thị trường không giảm, Fed không tăng lãi suất, kinh tế Mỹ tăng trưởng ổn định suốt hai năm, chứng khoán liên tục lập đỉnh và chu kỳ nới lỏng tiền tệ đã bắt đầu.

Lý do rất rõ ràng: Fed hiện lo ngại thị trường lao động hơn là lạm phát. Nhưng với ông Trump, như vậy vẫn chưa đủ. Tổng thống Mỹ tuyên bố thẳng thừng rằng ông muốn Chủ tịch Fed mới hạ lãi suất khi thị trường vận hành tốt, thay vì “phá hủy thị trường mà không có lý do”. Thông điệp đi kèm không thể rõ ràng hơn: bất kỳ ai không đồng quan điểm sẽ không có cơ hội ngồi vào chiếc ghế quyền lực nhất của chính sách tiền tệ Mỹ.

Hiểu một cách đơn giản, điều kiện tiên quyết để được bổ nhiệm là cam kết trước việc hạ lãi suất – một yêu cầu khó có thể dung hòa với bất kỳ định nghĩa nghiêm túc nào về tính độc lập của Fed.

Bốn ứng viên, một bài toán

Điểm đáng chú ý là cả bốn ứng viên hàng đầu hiện nay – ông Hassett, cựu Thống đốc Kevin Warsh, Thống đốc đương nhiệm Christopher Waller và Giám đốc đầu tư BlackRock Rick Rieder – đều bày tỏ sự ủng hộ đối với việc giảm lãi suất. Điều này cho thấy những chỉ trích nhắm vào ông Hassett có thể đã bị phóng đại, trong khi năng lực học thuật và kinh nghiệm chính sách của ông lại đang bị đánh giá thấp.

Ông Hassett sở hữu hồ sơ học thuật vững vàng: bằng tiến sĩ, từng làm việc tại Fed, cộng tác với các viện nghiên cứu chính sách lớn và có nhiều công trình đăng trên các tạp chí uy tín. Dù đôi lúc đưa ra những dự báo gây tranh cãi, ông vẫn được đánh giá cao ở khả năng diễn giải chính sách bằng ngôn ngữ kinh tế nghiêm túc và dễ hiểu.

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế, ông Hassett từng thể hiện mức độ độc lập nhất định. Ông không ít lần mâu thuẫn với các quan chức “diều hâu” về thương mại như Peter Navarro, và từng công khai trấn an rằng vị trí của Chủ tịch Fed Jerome Powell không bị đe dọa, ngay cả khi Tổng thống liên tục chỉ trích Fed vì tăng lãi suất.

Sau khi rời Nhà Trắng, ông Hassett phê phán mạnh mẽ các chính sách của chính quyền Biden và dự báo đúng áp lực lạm phát phát sinh từ lãi suất thấp kéo dài. Đáng chú ý, ông cũng từng bảo vệ quyết định tăng lãi suất của Fed năm 2022 và đánh giá tích cực đợt cắt giảm 50 điểm cơ bản trước bầu cử 2024, cho rằng đó là bước đi hợp lý dựa trên dữ liệu.

Tuy nhiên, kể từ khi trở lại chính quyền Trump với vai trò Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, giọng điệu của ông Hassett đã thay đổi. Ông bắt đầu chỉ trích Fed gay gắt hơn, thậm chí quy kết các quyết định nới lỏng tiền tệ mang động cơ chính trị. Sự chuyển biến này làm dấy lên câu hỏi: đâu là Hassett “thực sự” – nhà kinh tế độc lập hay quan chức buộc phải điều chỉnh quan điểm để phù hợp với quyền lực?

Sự linh hoạt chính trị ấy không phải là hiện tượng cá biệt. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng bảo vệ Fed và phản đối thuế quan, nhưng nay lại đứng về phía ngược lại. Phố Wall dường như cũng chấp nhận thực tế rằng, trong chính trường Washington, lập trường đôi khi là biến số.

Cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh. 

Ai đủ sức đứng vững trước áp lực?

Những người ủng hộ Kevin Warsh tin rằng ông sẽ độc lập hơn vì không thân cận với ông Trump và có lịch sử “diều hâu” với lạm phát. Tuy vậy, thực tế cho thấy ông Warsh cũng hiếm khi công khai bất đồng với Tổng thống. Quan điểm cứng rắn của ông trong quá khứ đã mềm đi đáng kể kể từ khi ông Trump bước vào Nhà Trắng, và gần đây ông cũng lặp lại lời kêu gọi giảm lãi suất, ngay cả khi lạm phát chưa về mục tiêu.

Trái lại, Thống đốc Christopher Waller tạo cảm giác an tâm hơn với giới kinh tế: ủng hộ giảm lãi suất khi dữ liệu cho phép, nhưng không công kích Fed và không uốn cong lập luận theo sức ép chính trị. Với ông Waller, dữ liệu vẫn là điểm tựa, không phải ý chí của Nhà Trắng.

Ông Hassett khẳng định ý kiến của Tổng thống “không có trọng lượng” trong các quyết định chuyên môn. Nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn còn đó: liệu ông – hay bất kỳ ứng viên nào – có đủ bản lĩnh để chịu đựng áp lực trực diện từ Donald Trump?

Cho đến nay, công chúng chỉ biết đến một người từng làm được điều đó – và ông ấy chính là Jerome Powell. Có lẽ cũng vì thế mà cái tên Powell không còn nằm trong bất kỳ phép tính nào cho nhiệm kỳ tiếp theo.