Tăng trưởng cao không còn là "thẻ bài" vạn năng hút vốn ngoại

Dòng vốn quốc tế đang rũ bỏ những tiêu chí truyền thống về chi phí rẻ để tìm kiếm sự ổn định và chiều sâu hệ sinh thái. Tại Việt Nam, tăng trưởng GDP cao được coi là điều kiện cần, nhưng chưa bao giờ là đủ. Theo CEO VinaCapital Brook Taylor, nếu không giải quyết được các điểm nghẽn về thể chế và "độ sâu" thị trường vốn, Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ hụt hơi trong cuộc đua giữ chân dòng tiền dài hạn.

Khi ESG và nhân lực chất lượng cao trở thành "ngôn ngữ chung" toàn cầu, môi trường đầu tư Việt Nam cần một cuộc đại tu thực sự về chất hơn là những con số tăng trưởng hào nhoáng.

Tăng trưởng cao không còn là "thẻ bài" vạn năng hút vốn ngoại

Ông Brook Taylor - Tổng Giám đốc Điều hành Tập đoàn VinaCapital kiêm Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital (ngoài cùng, bên trái)

Tăng trưởng cao không còn là “tấm vé thông hành” cho dòng vốn ngoại. Theo ông Brook Taylor, lãnh đạo VinaCapital, tiêu chí lựa chọn điểm đến đầu tư đã thay đổi theo hướng khắt khe và mang tính cấu trúc hơn.

Nếu trước đây nhà đầu tư tìm kiếm chi phí lao động thấp, ưu đãi thuế và dư địa tăng trưởng, thì hiện nay trọng tâm chuyển sang độ ổn định và chiều sâu thị trường. Việt Nam vẫn được nhìn nhận là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng kỳ vọng đã nâng cấp: không chỉ gia công, mà phải tham gia sâu hơn vào các khâu giá trị cao.

Ba trụ cột đang định hình quyết định của dòng vốn gồm vị thế chuỗi cung ứng, hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và chất lượng khung pháp lý. Với các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn hay AI, chi phí không còn là lợi thế quyết định. Thay vào đó là khả năng dự báo chính sách, tính minh bạch và năng lực hạ tầng.

Ở góc độ vĩ mô, tăng trưởng vẫn là điểm cộng lớn. Tuy nhiên, với nhà đầu tư quốc tế, đó chỉ là điều kiện cần. Yếu tố giữ chân dòng tiền nằm ở chất lượng tăng trưởng và tính bền vững.

Áp lực nâng chuẩn đang thể hiện rõ ở hai điểm then chốt. Thứ nhất là nguồn nhân lực. Khi chuỗi giá trị dịch chuyển lên tầng công nghệ, nhu cầu không còn là lao động giá rẻ mà là lực lượng có kỹ năng, có khả năng thích ứng nhanh. Đây là “nút cổ chai” nếu Việt Nam muốn bước lên phân khúc cao hơn.

Thứ hai là tiêu chuẩn ESG. Các quỹ đầu tư lớn ngày càng coi đây là “ngôn ngữ chung”. Minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và kiểm soát phát thải không chỉ giúp giảm rủi ro mà còn mở cửa dòng vốn dài hạn.

Dù vậy, Việt Nam vẫn giữ được nhiều lợi thế nền tảng: tăng trưởng ổn định, lực lượng lao động trẻ và mức độ hội nhập cao. Vai trò trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục là điểm cộng khó thay thế trong ngắn hạn.

Nhưng những điểm nghẽn cũng hiện rõ. Môi trường kinh doanh còn độ trễ trong thực thi chính sách, tính nhất quán chưa cao giữa các cấp quản lý. Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào văn bản, mà nhìn vào cách chính sách vận hành ngoài thực tế.

Thị trường vốn cũng là bài toán lớn. Quy mô và thanh khoản còn hạn chế, số lượng doanh nghiệp đủ hấp thụ dòng tiền lớn chưa nhiều. Room ngoại tại nhiều doanh nghiệp đã kín, khiến các quỹ khó xây dựng vị thế dài hạn.

Bên cạnh đó, chất lượng minh bạch và quản trị doanh nghiệp chưa đồng đều. Việc áp dụng chuẩn mực quốc tế như IFRS hay nâng cấp quản trị không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc nếu muốn cạnh tranh dòng vốn.

Trong một cuộc chơi mà tiêu chuẩn liên tục được nâng lên, lợi thế chi phí đang dần mất vai trò. Việt Nam muốn giữ chân dòng vốn ngoại, buộc phải chuyển từ “thu hút” sang “đáp ứng” – bằng chất lượng, không chỉ bằng tăng trưởng.