"Tam mã tranh hùng", ghế Chủ tịch Fed thành tâm điểm giữa bão kinh tế

Kinh tế Mỹ đang ở bước ngoặt lớn với khả năng Fed hạ lãi suất, nhưng ánh nhìn toàn cầu lại dồn về chiếc ghế quyền lực nhất phố Wall. Cuộc đua tam mã không chỉ là chọn một chủ tịch Fed, mà là chọn người sẽ định hình nhịp đập của kinh tế Mỹ và quỹ đạo tài chính thế giới.

Tháng 9 này, kinh tế Mỹ đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Trong khi thị trường nín thở chờ đợi quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) trong 10 ngày tới, một cuộc chiến ngầm còn quan trọng hơn đang định hình tương lai của chính cơ quan quyền lực này. Đó là cuộc đua giành chiếc ghế Chủ tịch Fed, một vị trí có quyền lực ảnh hưởng đến túi tiền của mọi người dân Mỹ và sự ổn định của cả nền kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Donald Trump đã chính thức xác nhận "cuộc đua tam mã" gồm 3 ứng viên hàng đầu sẽ thay thế Jerome Powell vào tháng 5 năm sau: Christopher Waller, Kevin Hassett và Kevin Warsh. Đối với giới đầu tư và các nhà hoạch định chính sách, việc ai sẽ trở thành "nhạc trưởng" tiếp theo của Fed không còn là một câu hỏi mang tính học thuật mà là một ẩn số trị giá hàng nghìn tỷ USD.

Bài toán nan giải của Jerome Powell

Trước khi bàn về tương lai, hãy nhìn vào hiện tại đầy áp lực của Chủ tịch Fed Jerome Powell. Fed gần như chắc chắn sẽ cắt giảm lãi suất trong cuộc họp chính sách ngày 16-17/9 tới. Tuy nhiên, câu hỏi không phải là "có hay không", mà là "giảm bao nhiêu" - 0,25 hay 0,5 điểm phần trăm.

Quyết định này đến trong một bối cảnh kinh tế đầy nghịch lý. Bề ngoài, các con số vĩ mô vẫn khá vững chắc: GDP quý II đạt 3,3% và đầu tư kinh doanh tăng 8% nhờ sự bùng nổ của AI. Tuy nhiên, bên dưới bề mặt đó là những vết rạn đáng lo ngại. Hoạt động sản xuất vẫn đang thu hẹp, thị trường nhà ở ảm đạm, và đặc biệt là thị trường lao động đang có dấu hiệu suy yếu. Tháng 8, nền kinh tế chỉ tạo thêm 22.000 việc làm, và lần đầu tiên sau 4 năm, số người tìm việc đã chính thức vượt qua số vị trí còn trống.

Chính sự suy yếu tiềm tàng của thị trường lao động đã khiến ông Powell lo ngại hơn cả mức lạm phát hiện vẫn cao hơn mục tiêu 2%. Dù một đợt cắt giảm lãi suất được xem là liều thuốc cần thiết, nhưng nó sẽ không bao giờ đủ để thỏa mãn yêu cầu của Tổng thống Trump, người từng đòi hỏi một mức giảm lên tới 3 điểm phần trăm. Và chính áp lực không ngừng nghỉ này đã mở đường cho cuộc đua tìm người kế nhiệm ông Powell.

Cuộc đua tam mã: 3 con người, 3 tương lai cho Fed

Việc Tổng thống Trump xác nhận danh sách rút gọn cho thấy ông đang rất nghiêm túc trong việc định hình lại Fed theo ý muốn của mình. Mỗi ứng viên đều đại diện cho một con đường rất khác nhau:

Christopher Waller - "Người nội bộ" thực dụng: Với tỷ lệ cược cao nhất, ông là ứng viên an toàn nhất. Waller là "người trong cuộc", hiểu rõ bộ máy của Fed. Từ một người kêu gọi tăng lãi suất để chống lạm phát, giờ đây ông lại đi trước trong việc kêu gọi nới lỏng chính sách, cho thấy sự thực dụng và sẵn sàng thay đổi dựa trên dữ liệu.

Kevin Hassett - "Cánh tay nối dài" của Nhà Trắng: Là Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, Hassett là tiếng nói trung thành nhất với các chính sách của Tổng thống Trump. Ông đại diện cho một kịch bản mà ở đó, sự độc lập của Fed có thể bị thách thức nghiêm trọng.

Kevin Warsh - "Nhà cải cách" cấp tiến: Cựu Thống đốc Fed này là ứng viên khó đoán nhất nhưng cũng có thể mang lại sự thay đổi sâu sắc nhất. Warsh không chỉ muốn một đợt cắt giảm lãi suất đơn thuần, ông xem đó là "bước đầu cho sự thay đổi thể chế" để đưa Fed ra khỏi chính trị và chỉ tập trung vào nền kinh tế thực.

Lựa chọn Chủ tịch Fed và vận mệnh nước Mỹ

Quyết định ai sẽ ngồi vào chiếc ghế nóng Fed không chỉ là câu chuyện nội bộ của Washington mà còn diễn ra trong bối cảnh nước Mỹ đối mặt với những thách thức cấu trúc dài hạn. Một phán quyết từ Tòa án Tối cao về quyền áp thuế của Tổng thống, nguy cơ "ưu tiên tài khóa" khiến Fed phải giữ lãi suất thấp để giảm gánh nặng nợ công, và sự thách thức vị thế của đồng USD trên trường quốc tế đều đang lơ lửng.

Trong kịch bản đó, một Fed bị chính trị hóa dưới sự lãnh đạo của một người như Hassett hoặc thậm chí là Warsh có thể sẽ đặt "ưu tiên tài khóa" làm kim chỉ nam. Điều này sẽ là một thảm họa, có thể khiến lạm phát quay trở lại và các nhà đầu tư quốc tế mất niềm tin.

Việc lựa chọn Chủ tịch Fed tiếp theo không đơn thuần là một sự thay đổi nhân sự mà còn là một quyết định mang tính định hình về tương lai của tính độc lập ngân hàng trung ương, về vai trò của chính sách tiền tệ và về cách nước Mỹ đối mặt với những thách thức kinh tế và địa chính trị to lớn trong thập kỷ tới.