MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tại sao ROE và tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu thường gây hiểu lầm lớn?

Chỉ số ROE (Return on Equity - tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (Debt-to-Equity Ratio - D/E) là hai chỉ số tài chính quan trọng nhưng thường bị hiểu sai, dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm. Dưới đây là phân tích chi tiết về nguyên nhân gây hiểu nhầm và tác động của hai chỉ số này.

1. Tại sao ROE thường gây hiểu nhầm?

ROE có thể bị “thổi phồng” bởi đòn bẩy tài chính cao

Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều nợ vay để tài trợ cho hoạt động kinh doanh, vốn chủ sở hữu sẽ giảm tương ứng. Do đó, dù lợi nhuận không tăng đáng kể, ROE vẫn có thể tăng cao giả tạo. Điều này khiến nhà đầu tư lầm tưởng doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn thực tế, trong khi rủi ro tài chính lại tăng lên.

ROE bị ảnh hưởng bởi lợi nhuận bất thường hoặc thu nhập không bền vững

Các khoản thu nhập bất thường như hoàn nhập dự phòng, bán tài sản hay thu nhập một lần có thể làm lợi nhuận sau thuế tăng đột biến, kéo theo ROE tăng cao nhưng không phản ánh đúng hoạt động kinh doanh cốt lõi.

ROE không phản ánh quy mô vốn và tính ổn định dài hạn

Một doanh nghiệp có ROE cao nhưng vốn chủ sở hữu nhỏ có thể không tạo ra giá trị lớn về mặt tuyệt đối. Ngoài ra, ROE có thể biến động mạnh trong ngắn hạn do thay đổi lợi nhuận hoặc vốn chủ sở hữu, làm giảm khả năng dự báo và đánh giá chính xác hiệu quả kinh doanh.

ROE âm hoặc cực cao là dấu hiệu cảnh báo

ROE âm có thể do doanh nghiệp lỗ ròng hoặc vốn chủ sở hữu âm, trong khi ROE cực cao có thể là dấu hiệu doanh nghiệp dùng đòn bẩy tài chính quá mức hoặc có các khoản thu nhập bất thường cần phân tích kỹ.

2. Tại sao tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) dễ gây hiểu nhầm?

D/E phản ánh mức độ sử dụng nợ nhưng không đánh giá chất lượng nợ

D/E cao thể hiện doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay, có thể tăng rủi ro tài chính do áp lực trả lãi và gốc. Tuy nhiên, không phải lúc nào D/E cao cũng xấu nếu doanh nghiệp sử dụng vốn vay hiệu quả để sinh lời vượt chi phí vay.

Chỉ số D/E cần so sánh trong cùng ngành và theo thời gian

Mức D/E lý tưởng khác nhau giữa các ngành nghề. Ví dụ, ngành bất động sản hay xây dựng thường có D/E cao hơn ngành công nghệ. Ngoài ra, sự biến động D/E theo thời gian cũng quan trọng để nhận diện các dấu hiệu tài chính bất ổn.

Cấu trúc nợ (ngắn hạn và dài hạn) ảnh hưởng đến rủi ro

Nợ ngắn hạn có thể tạo áp lực thanh khoản lớn hơn so với nợ dài hạn. Do đó, chỉ số D/E tổng thể không phản ánh đầy đủ rủi ro nếu không phân tích chi tiết cấu trúc nợ.

D/E cao có thể làm ROE tăng ảo nhưng tiềm ẩn rủi ro phá sản

Sử dụng đòn bẩy tài chính cao giúp tăng ROE nhưng cũng làm doanh nghiệp dễ tổn thương khi thị trường khó khăn, có thể dẫn đến mất khả năng thanh toán và phá sản.

3. Giải pháp để tránh hiểu sai

Phân tích đồng thời ROE và ROIC

ROIC (Return on Invested Capital) giúp đánh giá hiệu quả sử dụng tổng vốn đầu tư, bao gồm cả nợ và vốn chủ sở hữu. Khoảng cách lớn giữa ROE và ROIC cho thấy doanh nghiệp sử dụng nhiều nợ vay, cần thận trọng.

Xem xét các chỉ số trong bối cảnh ngành và xu hướng dài hạn

So sánh các chỉ số với doanh nghiệp cùng ngành và theo dõi biến động qua nhiều kỳ để đánh giá chính xác hơn.

Phân tích chi tiết báo cáo tài chính, đặc biệt dòng tiền và cấu trúc nợ

Không chỉ dựa vào lợi nhuận mà cần xem xét dòng tiền thực tế và cấu trúc nợ để đánh giá sức khỏe tài chính.

Cảnh giác với các khoản lợi nhuận bất thường và biến động lớn trong chỉ số

Phân tích kỹ các khoản thu nhập không thường xuyên và các biến động bất thường trong báo cáo tài chính.