Tài sản số: "Mỏ neo" mới của kinh tế Việt?

Với việc Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026, Việt Nam đã thoát khỏi giai đoạn "vùng xám" để bước vào kỷ nguyên kiến tạo. Tài sản vô hình, đặc biệt là tài sản số, đang trở thành chìa khóa then chốt để tái cấu trúc nền kinh tế, biến dữ liệu thành tài nguyên và công nghệ thành động lực tăng trưởng bền vững.

Tài sản số không còn là chủ đề thử nghiệm, mà đã trở thành một lớp tài sản thực sự với quy mô kinh tế toàn cầu - một lĩnh vực mà bất kỳ quốc gia nào muốn phát triển kinh tế số đều không thể đứng ngoài.

Việc ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số được xem là bước tiến quan trọng khi lần đầu tiên tạo ra hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho các hoạt động liên quan đến dữ liệu, nền tảng công nghệ và tài sản số.

Theo các chuyên gia, đạo luật này đánh dấu sự chuyển dịch từ giai đoạn “ứng dụng công nghệ số” sang giai đoạn “kiến tạo công nghệ số”. Dữ liệu bắt đầu được nhìn nhận như một loại tài nguyên quốc gia, còn doanh nghiệp công nghệ có thêm điều kiện để phát triển sản phẩm, huy động vốn và mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh dòng vốn và sáng kiến công nghệ toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ, một khung pháp lý rõ ràng giúp Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghệ.

Trước đây, các yếu tố của nền kinh tế số được điều chỉnh bởi nhiều luật khác nhau, từ an toàn thông tin mạng, thương mại điện tử cho tới viễn thông. Việc thiết lập một hành lang pháp lý thống nhất giúp doanh nghiệp dễ nhận diện quyền và nghĩa vụ, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý giám sát hiệu quả hơn.

Đáng chú ý, luật không chỉ đặt ra các quy định quản lý mà còn tạo không gian thử nghiệm cho những mô hình công nghệ mới như blockchain, hợp đồng thông minh hay token hóa tài sản.

Tài sản số – lớp tài sản mới của nền kinh tế

Sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đã hình thành một loại tài sản mới: tài sản số – được tạo lập, lưu trữ và giao dịch trong môi trường điện tử.

Theo nhiều chuyên gia, tài sản số không còn là khái niệm thử nghiệm mà đã trở thành một lớp tài sản thực sự trong nền kinh tế toàn cầu. Việc xây dựng khung pháp lý cho lĩnh vực này sẽ giúp thị trường vận hành minh bạch hơn, đồng thời mở ra các kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp.

Các mô hình như token hóa tài sản, tài chính phi tập trung hay hợp đồng thông minh có thể giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tính minh bạch và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các startup công nghệ.

Ở góc độ quản lý, việc công nhận tài sản số cũng cho phép Nhà nước có công cụ giám sát và thu thuế hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế các hoạt động giao dịch “ngầm” hoặc các mô hình lừa đảo trên mạng.

Cùng với việc TTCK được nâng hạng, việc chuẩn bị kịp thời các cơ sở pháp lý để triển khai các Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam và thí điểm xây dựng thị trường tài sản mã hóa (Sandbox) đã tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bắt nhịp với các xu thế phát triển thị trường tài chính toàn cầu. 

Triển vọng thị trường tại Việt Nam

Nhiều báo cáo quốc tế cho thấy Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có mức độ chấp nhận tài sản số cao trên thế giới. Tỷ lệ người dân sở hữu hoặc giao dịch tài sản số khá lớn, trong khi tổng giá trị giao dịch hàng năm đã đạt quy mô hàng trăm tỷ USD.

Các yếu tố như dân số trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ nhanh và hệ sinh thái startup năng động được xem là lợi thế giúp thị trường tài sản số phát triển trong thời gian tới.

Khi khung pháp lý ngày càng rõ ràng, nhiều lĩnh vực truyền thống như tài chính, bất động sản, logistics hay thương mại cũng có thể tận dụng công nghệ blockchain và token hóa để nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả vận hành.

Theo các chuyên gia, giai đoạn 2026–2030 có thể chứng kiến sự hình thành những trụ cột mới của nền kinh tế số Việt Nam, bao gồm thị trường tài sản số, nền tảng dữ liệu quốc gia và hệ sinh thái công nghệ blockchain.

Nếu được khai thác hiệu quả, tài sản số không chỉ tạo ra kênh đầu tư mới mà còn góp phần nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.