#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Sửa Nghị định xăng dầu: Đừng để doanh nghiệp bán lẻ "chết" trên sân nhà

VCCI và giới chuyên gia đồng loạt kiến nghị thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch, tách bạch lợi nhuận từng khâu để chấm dứt tình trạng doanh nghiệp đầu mối "ăn hết" phần của cấp dưới.

Đề xuất sửa đổi chính sách kinh doanh xăng dầu đang bước vào giai đoạn tranh luận quan trọng, khi Bộ Công Thương đưa ra phương án trao quyền định giá cho doanh nghiệp thay vì điều hành theo chu kỳ như hiện nay.

Theo dự thảo, thương nhân đầu mối và phân phối được tự quyết giá bán buôn và bán lẻ trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật và nguyên tắc thị trường. Tuy nhiên, các cửa hàng thuộc hệ thống phân phối vẫn phải bán không cao hơn mức giá do đơn vị cung cấp công bố, trong khi các cửa hàng độc lập có thể tự định giá nhưng vẫn chịu ràng buộc chung.

Với các khu vực xa nguồn cung, dự thảo cho phép điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí phát sinh, song mức tăng không vượt quá 2%. Cách tiếp cận này nhằm xử lý chênh lệch chi phí, nhưng đồng thời cũng đặt ra giới hạn nhất định cho khả năng linh hoạt của doanh nghiệp.

Điểm nóng của dự thảo nằm ở cơ chế chiết khấu cho bán lẻ. Hai phương án được đưa ra: либо để thị trường tự đàm phán, либо quy định mức chiết khấu tối thiểu. Nhiều ý kiến nghiêng về phương án thứ hai, coi đây là “lưới an toàn” giúp hệ thống bán lẻ duy trì hoạt động ổn định.

Bộ Tài chính Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng đề xuất cần có mức chiết khấu tối thiểu, bởi biến động giá và chi phí đầu vào có thể khiến doanh nghiệp bán lẻ rơi vào thế bất lợi, thậm chí không đảm bảo nguồn hàng.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, vấn đề cốt lõi không chỉ là chiết khấu mà là quyền định giá thực chất. Khi đầu vào phụ thuộc nhà cung cấp, còn đầu ra bị ràng buộc bởi mặt bằng giá chung, doanh nghiệp bán lẻ gần như không có dư địa điều chỉnh, dễ bị chèn ép và khó duy trì hoạt động dài hạn.

Nhiều kiến nghị được đưa ra theo hướng tái thiết cơ chế vận hành: minh bạch cấu trúc giá ở từng khâu, tách bạch chi phí – lợi nhuận giữa đầu mối, phân phối và bán lẻ; đồng thời chuyển sang cơ chế chi phí linh hoạt theo tỷ lệ thay vì cố định. Bên cạnh đó, việc giảm thủ tục hành chính và tăng tính tham vấn cũng được coi là điều kiện cần để thị trường vận hành đúng bản chất.

Bài toán đặt ra không chỉ là trao quyền định giá, mà là thiết lập lại cân bằng lợi ích trong toàn chuỗi. Nếu không xử lý được điểm nghẽn này, rủi ro đứt gãy nguồn cung ở cấp bán lẻ vẫn có thể lặp lại, bất chấp những thay đổi về chính sách.