Sau Canada, quốc gia nào lọt tầm ngắm thuế Mỹ?

Bỏ qua quy trình điều tra kéo dài của Mục 301 hay 232, công cụ pháp lý gần một thế kỷ này cho phép áp thuế chỉ sau 30 ngày, đặt ra yêu cầu quản trị rủi ro xuất khẩu nghiêm ngặt cho các quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.

Chính quyền Mỹ kích hoạt Mục 338 của Đạo luật Thuế quan 1930 để áp thuế 50% lên hàng hóa Canada, một điều khoản chưa từng được sử dụng trong gần một thế kỷ, mở ra rủi ro mới cho các nước xuất khẩu có quan hệ thương mại với Mỹ.

Sau Canada, quốc gia nào lọt tầm ngắm thuế Mỹ? — dam-phan-my-canada.png

Ngày 22 tháng 8 năm 2026, Mỹ áp thuế 50% lên hàng hóa Canada theo Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930. Điều khoản này cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế tối đa 50% nếu xác định một quốc gia có chính sách gây bất lợi cho thương mại Mỹ. Mục 338 chưa từng được kích hoạt để áp thuế kể từ khi được ban hành. Danh mục hàng hóa bị thuế bao gồm ô tô, đồ uống có cồn, sản phẩm sữa, hàng tiêu dùng và công nghiệp, thậm chí những mặt hàng đáp ứng quy tắc xuất xứ USMCA cũng bị ảnh hưởng. Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán Mỹ-Canada không đạt được thỏa thuận.

Điểm nổi bật của Mục 338 là Tổng thống Mỹ có thể hành động trong vòng 30 ngày mà không cần qua quy trình điều tra chính thức, tham vấn công khai hay kết luận của cơ quan chuyên môn như yêu cầu với Mục 301 hay Mục 232. Điều khoản cũng không yêu cầu tham vấn Quốc hội trước khi hành động. Tuy nhiên, luật không định nghĩa cụ thể thế nào là phân biệt đối xử, chưa từng được tòa án kiểm nghiệm trong thực tế và việc sử dụng nó có khả năng dẫn tới các vụ kiện mới. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ gần đây đã hạn chế quyền hạn của Tổng thống trong các vấn đề thuế quan.

Thuế 50% hiện ảnh hưởng tới phạm vi hạn chế do Mỹ loại trừ các mặt hàng quan trọng như năng lượng, phân bón kali, thủy sản và khoáng sản. Tuy nhiên, tác động gián tiếp lên chuỗi cung ứng toàn bộ khu vực Bắc Mỹ có thể đáng kể. Các ngành bị tác động trực tiếp gồm ô tô, đồ uống có cồn, sản phẩm sữa, thép, giấy và hàng điện tử. Doanh nghiệp Canada và các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng USMCA phải đối mặt với chi phí tăng, trong khi các công ty Mỹ nhập khẩu từ Canada chịu áp lực giá cao hơn.

Phía Canada tuyên bố sẽ áp thuế đáp trả từ ngày 8 tháng 9 lên các mặt hàng Mỹ bao gồm thép, sản phẩm sữa, thiết bị gia dụng, máy móc nông nghiệp, giấy và hàng điện tử. Tranh chấp này đặt thêm sức ép lên USMCA trong bối cảnh hiệp định chuẩn bị bước vào giai đoạn rà soát. Tổng kim ngạch hàng hóa và dịch vụ giữa hai nước hàng năm ở mức cao, làm cho căng thẳng này có ý nghĩa lớn cho quan hệ thương mại toàn khu vực.

Việc Mỹ kích hoạt Mục 338 là tín hiệu quan trọng cho các nước có thặng dư thương mại lớn với Mỹ, đặc biệt Việt Nam với độ mở kinh tế cao. Nếu thuế có thể được áp trong 30 ngày mà không qua quy trình điều tra kéo dài, thời gian chuẩn bị của doanh nghiệp sẽ cực ngắn. Điều này đòi hỏi các nước cần tăng cường năng lực cảnh báo sớm, kiểm soát xuất xứ và tuân thủ quy định. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trở thành chiến lược quan trọng để giảm rủi ro khi chính sách thương mại của các đối tác lớn thay đổi nhanh chóng.