Phía sau con số lãi kỷ lục và chiếc bẫy nợ ngắn hạn của EVN

Khi việc bổ sung nguồn điện mới mất từ 3 đến 4 năm triển khai, giảm 2% công suất tiêu thụ chính là lối thoát hiểm duy nhất để ngăn chặn nguy cơ sụp đổ chuỗi cung ứng.

Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cùng các đợt nắng nóng kéo dài đang đẩy nhu cầu sử dụng điện lên mức chưa từng có. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đã vượt ngưỡng 58.000 MW, trong khi sản lượng tiêu thụ nhiều thời điểm vượt 1 tỷ kWh/ngày.

Tuy nhiên, áp lực với ngành điện không chỉ đến từ nhu cầu trong nước.

Các chuyên gia cảnh báo những biến động địa chính trị toàn cầu, rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và giá nhiên liệu biến động mạnh đang tạo ra những nguy cơ mới đối với an ninh năng lượng. Trong kịch bản bất lợi, chi phí đầu vào của ngành điện có thể tăng thêm từ 15-20%, thậm chí cao hơn.

Mỗi năm cần thêm hàng nghìn MW

Theo lãnh đạo EVN, để đáp ứng tốc độ tăng trưởng phụ tải, hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới mỗi năm.

Tuy nhiên, việc phát triển các dự án điện khí LNG hoặc điện gió ngoài khơi không thể thực hiện trong thời gian ngắn. Một dự án quy mô 1.000 MW thường mất từ 3-4 năm để hoàn thành.

Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện được xem là giải pháp hiệu quả nhất. Chỉ cần giảm khoảng 2% nhu cầu tiêu thụ điện, hệ thống có thể tiết kiệm nguồn lực tương đương đầu tư mới một nhà máy điện công suất 1.000 MW.

Không chỉ ngành điện chịu sức ép, các doanh nghiệp sản xuất cũng đang đối mặt yêu cầu ngày càng khắt khe từ các tiêu chuẩn xanh toàn cầu như CBAM, thuế carbon hay ESG.

Khi năng lượng trở thành yếu tố quyết định lượng phát thải, bài toán tiết kiệm điện giờ đây không còn đơn thuần là giảm chi phí mà đã trở thành điều kiện để duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Lãi lớn nhưng chưa thể nhẹ gánh

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt tài chính của EVN khi doanh thu hợp nhất đạt 645.658 tỷ đồng.

Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế hợp nhất lên tới 51.882 tỷ đồng, giúp tập đoàn xóa hoàn toàn phần lỗ lũy kế kéo dài nhiều năm và đưa lợi nhuận chưa phân phối trở lại trạng thái dương hơn 5.500 tỷ đồng.

Tính đến cuối năm 2025, EVN cũng nắm giữ hơn 152.000 tỷ đồng tiền mặt, tiền gửi và các khoản tương đương tiền.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là áp lực tài chính rất lớn.

Tổng dư nợ ngắn hạn của EVN hiện vượt 227.000 tỷ đồng. Trong đó, hơn 118.000 tỷ đồng là các khoản phải thanh toán cho nhà cung cấp nhiên liệu và tiền mua điện từ các đơn vị ngoài EVN. Bên cạnh đó, tập đoàn còn phải bố trí hơn 47.000 tỷ đồng để trả các khoản vay đến hạn.

Đây là lý do EVN cho rằng lượng tiền hiện có vẫn chưa đủ để tạo ra sự chủ động tuyệt đối về tài chính trong ngắn hạn.

Trong khi đó, nhu cầu đầu tư các dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm vẫn ở mức rất lớn. Hàng loạt công trình cấp bách đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho giai đoạn tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Vì vậy, dù đã thoát khỏi giai đoạn thua lỗ kéo dài, áp lực huy động vốn, bảo đảm tiến độ đầu tư và duy trì nguồn cung điện ổn định vẫn tiếp tục là bài toán trọng tâm của EVN trong những năm tới.