Phép thử sinh tử cho dòng vốn ngoại tại Việt Nam

Trước rủi ro kép từ đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% của Mỹ liên quan đến các cuộc điều tra thương mại gắt gao, giới phân tích tài chính vĩ mô nhận định đây không phải là dấu chấm hết cho xuất khẩu. Ngược lại, áp lực đè nặng từ Washington đang đóng vai trò như một "bộ lọc" thanh lọc tàn nhẫn, buộc toàn bộ hệ thống doanh nghiệp Việt phải lột xác để chấm dứt kỷ nguyên làm thuê giá rẻ.

Khi tâm lý hoảng loạn của thị trường dần lắng xuống, các số liệu thực tế chỉ ra rằng năng lực quản trị chi phí và vị thế chuỗi cung ứng mới là thước đo quyết định kẻ sống sót.

Phép thử sinh tử cho dòng vốn ngoại tại Việt Nam

Xuất khẩu Việt Nam đang đối mặt nguy cơ chịu thêm áp lực từ thị trường Mỹ khi Washington đề xuất mức thuế bổ sung 12,5% liên quan đến lao động cưỡng bức, đồng thời mở rộng điều tra theo Mục 301 đối với các cáo buộc về quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Chứng khoán SHS, thị trường cần nhìn nhận vấn đề một cách tỉnh táo, tách bạch giữa rủi ro chính sách, tác động kinh tế thực tế và yếu tố tâm lý.

Ông cho rằng những đề xuất hiện nay mới chỉ là kết quả ban đầu của quá trình điều tra, chưa phải quyết định cuối cùng. Vì vậy, điều nhà đầu tư cần quan tâm không phải là phản ứng hoảng loạn mà là theo dõi sát phạm vi áp dụng, thời điểm triển khai và mức thuế chính thức nếu được thông qua.

Theo phân tích của SHS dựa trên dữ liệu từ Global Trade Alert, nếu mức thuế mới được áp dụng sau ngày 24/7/2026 thay thế cho mức 10% hiện tại, thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ nhìn chung không biến động lớn. Riêng với hàng hóa Việt Nam, mức thuế trung bình có thể tăng từ 16% lên 16,6%.

Dù mức tăng không quá lớn về mặt thống kê, tác động đối với từng doanh nghiệp sẽ rất khác nhau.

Theo ông Linh, ảnh hưởng đầu tiên sẽ xuất hiện trên thị trường tài chính khi tâm lý nhà đầu tư quốc tế trở nên thận trọng hơn. Sau đó mới là áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Đáng chú ý, lãnh đạo SHS cho rằng thuế quan lúc này giống như một "bộ lọc" phân loại chất lượng doanh nghiệp.

Những doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp, phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ hoặc tỷ lệ nội địa hóa hạn chế sẽ chịu tác động mạnh nhất. Trong khi đó, các doanh nghiệp sở hữu năng lực quản trị chi phí tốt, thị trường đầu ra đa dạng, vị thế đầu ngành và chuỗi cung ứng chủ động sẽ có khả năng hấp thụ rủi ro tốt hơn.

Ở góc độ dài hạn, ông Linh nhận định xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu theo mô hình China+1 khó có thể đảo ngược chỉ vì một chính sách thuế đơn lẻ.

Các tập đoàn quốc tế khi quyết định rót vốn không chỉ nhìn vào thuế quan mà còn cân nhắc hàng loạt yếu tố nền tảng như môi trường chính trị ổn định, chất lượng hạ tầng, chi phí lao động, năng lực sản xuất và khả năng kết nối chuỗi cung ứng.

Từ đó, ông đưa ra thông điệp đáng chú ý: thuế quan chỉ là thách thức ngắn hạn, còn năng lực cạnh tranh quốc gia mới là yếu tố quyết định trong dài hạn.

Theo ông, áp lực từ Mỹ là lời cảnh báo để Việt Nam đẩy nhanh quá trình nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, cải thiện năng suất lao động, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ doanh nghiệp đủ sức tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Lãnh đạo SHS cũng đánh giá các chính sách lớn về khoa học công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân, cải cách pháp luật và công nghiệp hỗ trợ đang đi đúng hướng trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn của mô hình tăng trưởng cũ, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt thích ứng với các tiêu chuẩn cạnh tranh ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn.