Nhà thầu nhiều việc, ít lãi

Dù các công trường thi công hoạt động nhộn nhịp mang lại doanh thu tăng trưởng tới hai con số cho hàng loạt nhà thầu lớn trong quý II/2026, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết lại sụt giảm nghiêm trọng. Nguyên nhân cốt lõi đến từ đà leo thang của chi phí tài chính, chi phí quản lý cùng sự chênh lệch lớn giữa đơn giá định mức và giá thị trường thực tế.

Trong khi các nhà thầu truyền thống đối mặt với tình trạng "làm không có lãi", sự bứt phá của các tổng thầu nội bộ sở hữu hệ sinh thái khép kín như Vincons đang phơi bày sự phân hóa sâu sắc về khả năng kiểm soát chi phí và nguồn việc trong toàn ngành.

Coteccons ghi nhận doanh thu quý IV niên độ 2026 đạt 10.471 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ, và biên lợi nhuận gộp cải thiện từ 2,5% lên 4,4%. Tuy nhiên, chi phí tài chính tăng gần 54% lên 134 tỷ đồng, chi phí bán hàng tăng hơn 28%, trong khi chi phí quản lý doanh nghiệp tăng lên 271 tỷ đồng. Kết quả là lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 146 tỷ đồng, giảm 25,5% so với cùng kỳ. Hòa Bình cũng ghi nhận tình trạng tương tự: doanh thu quý II tăng gấp đôi lên 1.946 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 55% xuống 19 tỷ đồng.

Vinaconex ghi nhận kết quả khó khăn hơn khi doanh thu quý II giảm 12% xuống 3.843 tỷ đồng, kéo lợi nhuận sau thuế giảm 30% còn 228 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu từ sự suy giảm cả doanh thu thuần và tỷ suất lợi nhuận gộp, làm giảm lợi nhuận gộp 38% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kết quả lũy kế 6 tháng của công ty vẫn tích cực với doanh thu 7.268 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 597 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ và hoàn thành gần 58% kế hoạch lợi nhuận cả năm.

Mảng tổng thầu xây dựng của Vinhomes (Vincons) mang về 8.704 tỷ đồng doanh thu quý II, tăng gấp đôi so với cùng kỳ. Vincons, được thành lập năm 2018 và sở hữu 100% bởi Vinhomes, là tổng thầu chính cho các dự án Vingroup. Tháng 7 vừa qua, công ty công bố xây dựng đội ngũ khoảng 100.000 công nhân cơ hữu, trở thành một trong những tổng thầu có quy mô nhân sự lớn nhất Việt Nam.

Kể từ đầu năm, ngành xây dựng phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng mạnh. Giá thép xây dựng hiện cao hơn khoảng 12% so với đầu năm, giá cát xây dựng tăng khoảng 15% do thiếu hụt nguồn cung, cùng chi phí vận chuyển gia tăng. Theo Chủ tịch VACC Nguyễn Quốc Hiệp, định mức nhân công trong nhiều dự án công chỉ khoảng 350.000 đồng/ngày công, trong khi doanh nghiệp phải trả 700.000 đến 1 triệu đồng mỗi ngày công cho lao động kỹ thuật. Giá vật liệu xây dựng do các địa phương công bố cũng thấp hơn giá mua thực tế khoảng 15-20%, khiến nhiều gói thầu trở nên kém hấp dẫn.

Dù tình hình hiện tại khó khăn, triển vọng ngành được kỳ vọng sẽ cải thiện từ năm 2027. Biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp xây lắp ước tính sẽ ổn định hơn khi đơn giá trúng thầu dần phản ánh đầy đủ chi phí đầu vào. Đồng thời, các dự án hạ tầng quy mô lớn như cao tốc Bắc-Nam mở rộng bước vào giai đoạn triển khai sẽ giúp doanh nghiệp duy trì khối lượng công việc.