Nguyên tắc “một giá” đất: Cần giữ vững vai trò định đoạt của Nhà nước

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đề xuất nhiều nội dung trọng tâm trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), nhấn mạnh yêu cầu đồng bộ quy hoạch, kiên định nguyên tắc “một giá đất” do Nhà nước quyết định, phân cấp rõ ràng trong quản lý và hoàn thiện công cụ pháp lý để xử lý các vướng mắc đất đai tồn đọng. Những điều chỉnh này nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế – xã hội.

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, việc điều chỉnh giá đất cho các đối tượng chính sách nên được trao quyền cho địa phương. Cách tiếp cận này không chỉ đảm bảo sự công bằng mà còn tối ưu hóa hiệu quả kinh tế - xã hội, phù hợp với từng bối cảnh cụ thể.

Ngày 13/8, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến toàn quốc để cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Tại đây, Phó Thủ tướng đã nêu nhiều vấn đề cốt lõi cần được hoàn thiện nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong quản lý, sử dụng đất đai.

Quy hoạch phải đồng bộ, chống chồng chéo, lãng phí nguồn lực

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc đảm bảo sự liên kết chặt chẽ giữa quy hoạch sử dụng đất và các loại quy hoạch khác, đặc biệt là quy hoạch tỉnh, quy hoạch xây dựng đô thị, nông thôn. Cần tránh tình trạng trùng lặp, chồng chéo, gây lãng phí tài nguyên và cản trở phát triển.

Ông cũng đề xuất nâng cấp chất lượng quy hoạch phân khu và quy hoạch chung xây dựng, để công tác quản lý đất đai thực chất và hiệu quả hơn.

Thu hồi đất: Tách bạch, minh bạch và cân bằng lợi ích

Về vấn đề thu hồi đất, Phó Thủ tướng cho rằng cần tách biệt rõ giữa các trường hợp Nhà nước thu hồi và các trường hợp người dân, doanh nghiệp tự thỏa thuận. Việc mở rộng các lý do thu hồi đất – nếu cần thiết – cũng phải đồng thời thu hẹp ở lĩnh vực khác để đảm bảo cân bằng lợi ích và tránh lạm dụng.

Kiên định nguyên tắc “một giá đất” do Nhà nước quyết định

Một trong những nguyên tắc trọng yếu được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là định giá đất theo nguyên tắc "một giá" do Nhà nước quyết định và được áp dụng thống nhất trong mọi giao dịch. Đây là nền tảng để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hạn chế tình trạng hai giá đất (giá thị trường – giá tính thuế).

Đồng thời, việc điều chỉnh giá đất cho các đối tượng chính sách nên giao về cho địa phương – nơi nắm rõ thực tiễn – để vừa phù hợp tình hình, vừa phát huy hiệu quả kinh tế – xã hội.

Thị trường bất động sản: Mở cửa có chọn lọc, bảo đảm an ninh

Đối với chính sách tiếp cận bất động sản, Phó Thủ tướng đề nghị cần “mở cửa có chọn lọc”, cho phép nhà khoa học, doanh nhân, người nước ngoài yêu nước tiếp cận bất động sản ngoài các khu vực hạn chế, với điều kiện bảo đảm chặt chẽ các yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Rà soát lại phân cấp quản lý đất đai: Rõ vai trò, linh hoạt vận hành

Phó Thủ tướng yêu cầu cơ quan soạn thảo phải bám sát quan điểm: đất đai là tài nguyên đặc biệt, thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện thống nhất quản lý. Trong đó, cần xác định rõ vai trò và trách nhiệm của cấp xã, cấp tỉnh và Trung ương, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong thực thi, đồng thời bảo đảm cơ chế vận hành thống nhất nhưng linh hoạt – đặc biệt trong quy hoạch, định giá và tổ chức thực hiện.

Hiện quy hoạch xây dựng đã bao phủ gần 100% diện tích đất liền (trừ biển), do đó cần tận dụng tối đa sự gắn kết giữa quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất – vốn chủ yếu mang tính phân bổ chỉ tiêu. Tại những nơi chưa có quy hoạch xây dựng, cần lập quy hoạch sử dụng đất với sự phân định rõ hai nhóm: khu vực bảo tồn – hạn chế phát triển (như đất rừng, đất lúa, di sản…), và khu vực phát triển theo cơ chế thị trường.

Phân biệt rạch ròi giữa đấu giá và đấu thầu quyền sử dụng đất

Một vướng mắc lớn trong tiếp cận đất đai hiện nay là chưa làm rõ sự khác biệt giữa đấu giá và đấu thầu. Phó Thủ tướng phân tích: đấu giá là bán quyền sử dụng đất cho người trả giá cao nhất (lợi ích cụ thể), trong khi đấu thầu là chọn nhà đầu tư tối ưu về hiệu quả phát triển (lợi ích tổng thể).

Do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ tiêu chí áp dụng từng hình thức, đồng thời quán triệt tư duy phát triển dựa vào hiệu quả đầu tư trên đất, thay vì chỉ thu ngân sách tức thời.

Chính sách tài chính đất đai: Đánh thuế đất hoang, không đánh vào đất phát triển

Về chính sách tài chính đất đai, Phó Thủ tướng khẳng định cần áp dụng bảng giá đất thống nhất, điều chỉnh theo dữ liệu thị trường. Trong khi đó, hệ số điều chỉnh giá đất sẽ giữ nguyên cho đến khi có quyết định chính sách mới.

Đặc biệt, chính sách thuế bất động sản cần hướng tới đánh vào đất bỏ hoang, dự án treo, nhà xây xong bỏ trống, thay vì đánh vào các dự án sử dụng đất hiệu quả phục vụ phát triển.

Hoàn thiện pháp lý để xử lý dứt điểm các dự án vướng mắc

Đối với các dự án đất đai, bất động sản bị ách tắc, kéo dài, Phó Thủ tướng yêu cầu dự thảo Luật Đất đai sửa đổi phải tạo ra công cụ pháp lý đủ mạnh để xử lý dứt điểm, tránh lãng phí tài nguyên và nguồn lực xã hội.

Ông đồng thời nhấn mạnh: khi mở rộng quyền định đoạt của Nhà nước trong quản lý đất đai, cần đồng thời đảm bảo đầy đủ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của người dân.