Nguồn cung dầu thu hẹp, logistics chịu sức ép

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang phát đi cảnh báo về nguy cơ thiếu nhiên liệu khi xung đột làm gián đoạn nguồn cung, trong khi công suất lọc dầu tại nhiều trung tâm lớn bị thu hẹp. Áp lực có thể lan sang giá năng lượng, lạm phát và chi phí logistics.

Giá nhiên liệu thành phẩm tăng vọt không chỉ tạo áp lực lạm phát chi phí đẩy mà còn đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Nguồn cung dầu thu hẹp, logistics chịu sức ép

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang chịu sức ép kép từ xung đột địa chính trị và các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Các nhà máy lọc dầu chính tại Trung Đông bị gián đoạn do căng thẳng tại eo biển Hormuz, Nga mất một phần đáng kể công suất lọc do tấn công drone, còn Trung Quốc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu tinh chế để bảo vệ thị trường nội địa. Kết quả là năng lực chuyển hóa dầu thô thành xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt khi thị trường bước vào giai đoạn nhu cầu cao nhất trong năm.

Diesel crack spread, thước đo lợi nhuận lọc dầu, đã tăng đáng kể, phản ánh tình trạng thiếu hụt năng lực chế biến. Khi giá dầu tăng, chi phí nhiên liệu cho vận tải biển cũng tăng theo. Tại Việt Nam, doanh nghiệp xuất khẩu ghi nhận chi phí vận tải tăng mạnh trong năm 2026, với cước tuyến Viễn Đông-Mỹ và tuyến Bắc Âu ở mức cao. Ngoài chi phí tăng trực tiếp, phí bảo hiểm rủi ro và chi phí chuyển hướng tuyến vận tải tiếp tục leo thang khi bất ổn địa chính trị kéo dài.

Các ngành chịu tác động mạnh bao gồm dệt may, điện tử, nông sản xuất khẩu, gỗ và hóa chất. Doanh nghiệp xuất khẩu đứng trước thách thức: nhiều hợp đồng đã ký với giá cố định nên không thể ngay lập tức chuyển chi phí phát sinh sang khách hàng. Nếu tăng giá bán, sản phẩm mất lợi thế cạnh tranh so với hàng từ quốc gia có chi phí logistics thấp hơn, đặc biệt với các tuyến dài sang Mỹ và châu Âu.

Câu hỏi đặt ra là liệu các doanh nghiệp xuất khẩu có khả năng hấp thụ chi phí tăng mà không ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận. Khi bất ổn kéo dài, phí bảo hiểm rủi ro và chi phí chuyển hướng tuyến có thể tăng nhanh hơn mức tăng của giá dầu, tạo áp lực thêm lên biên lợi nhuận. Sự phục hồi phụ thuộc vào diễn biến xung đột địa chính trị và khả năng các quốc gia tăng sản lượng lọc dầu.