Ngành thép đón "sóng kép"

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép từ xuất khẩu và cạnh tranh giá rẻ, ngành thép Việt Nam được kỳ vọng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới trong giai đoạn 2026-2027 nhờ tiêu thụ nội địa tăng mạnh, giá thép phục hồi và nhu cầu thép ray từ các dự án đường sắt quy mô lớn.

Trong khi thị trường xuất khẩu vẫn đối mặt rào cản thuế quan tại Mỹ và EU, động lực từ đầu tư công, bất động sản cùng các dự án đường sắt tốc độ cao được dự báo sẽ tạo dư địa tăng trưởng dài hạn cho nhiều doanh nghiệp thép đầu ngành.

Tiêu thụ thép nội địa trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 13 triệu tấn, tăng 18% so với cùng kỳ. Thép cuộn cán nóng (HRC) tăng 35% và thép xây dựng tăng 22%. Sự tăng trưởng này được hỗ trợ bởi nhu cầu xây lắp từ các dự án hạ tầng và bất động sản, cùng với lợi thế giá khi chênh lệch giữa thép Việt Nam và Trung Quốc giảm khoảng 21% xuống còn 50 USD/tấn nhờ thuế chống bán phá giá. Năm 2026, tiêu thụ nội địa dự báo tăng 13% đạt 27 triệu tấn, với thép xây dựng đạt 14,5 triệu tấn nhờ giải ngân đầu tư công mạnh mẽ và phục hồi bất động sản. Năm 2027, tiêu thụ toàn ngành dự báo tiếp tục tăng 10% đạt gần 31 triệu tấn.

Xuất khẩu thép suy giảm rõ rệt trong 5 tháng đầu năm 2026 khi EU và Mỹ áp thuế chống bán phá giá 35%-65% đối với HRC và tôn mạ. Thép xây dựng xuất khẩu giảm 18%, tôn mạ giảm 30%, chỉ HRC tăng 40% từ mức nền thấp do thiếu hụt tạm thời. Năm 2026, sản lượng xuất khẩu dự báo đi ngang ở 5,4 triệu tấn hoặc giảm tối đa 10%, trong khi giá xuất khẩu giảm 7% dưới áp lực toàn cầu. Năm 2027, xuất khẩu tiếp tục đi ngang với thép xây dựng giảm 15% nhưng được bù đắp một phần bởi HRC tăng 7%.

Giá thép dự báo cải thiện trong 2026-2027 nhờ nhu cầu nội địa tăng trưởng mạnh và áp lực từ thép Trung Quốc suy giảm. Năm 2026, giá thép xây dựng có thể phục hồi khoảng 9% và giá HRC tăng 7% so với cùng kỳ. Năm 2027, giá thép xây dựng dự báo cải thiện 8% và HRC tăng 5% nhờ nhu cầu tiếp tục tăng trưởng từ các sản phẩm mới và đầu tư hạ tầng.

Thép ray trở thành động lực tăng trưởng chiến lược khi phát triển đường sắt cao tốc Bắc-Nam, các tuyến kết nối và đường sắt đô thị trở thành mục tiêu cốt lõi đầu tư công 2026-2030. Tổng nhu cầu thép ray cho các dự án này ước tính 28,7 triệu mét ray (khoảng 4 triệu tấn), có thể cao hơn nếu triển khai thêm các tuyến khác. Nhu cầu khổng lồ này mở ra cơ hội tăng trưởng cho các doanh nghiệp trong nước có năng lực sản xuất thép ray như Hòa Phát hay Vinmetal.

Giai đoạn 2026-2027 đặt ra bài toán chủ động chuyển dịch cơ cấu thị trường cho các doanh nghiệp thép. Việc khai thác tối đa nhu cầu nội địa từ bất động sản và đầu tư công, kết hợp với tiên phong sản xuất các dòng sản phẩm chất lượng cao như thép ray đường sắt, sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp bứt phá bất chấp rào cản từ thị trường xuất khẩu.