#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ngành điện Việt Nam: Cuộc thanh lọc và bước ngoặt hướng tới thị trường cạnh tranh

Ngành điện Việt Nam đang chứng kiến đợt thanh lọc chưa từng có, với hơn 17 lãnh đạo tại các đơn vị điện lực lần lượt vướng vào vòng lao lý chỉ trong vòng một tháng. Thế nhưng, những sự việc này chỉ là bề nổi của một tảng băng, ẩn sau đó là một sự thay đổi mang tính bước ngoặt của cả ngành điện. Vậy bước ngoặt đó là gì?

Đó chính là sự chuyển dịch từ cơ chế độc quyền sang vận hành theo hướng cạnh tranh.

Trước đây, ngành điện vận hành theo mô hình một đầu mối, nơi Nhà nước thông qua EVN đóng vai trò vừa là đơn vị mua chính, vừa là đơn vị bán chính. Do đó, giá cả không được quyết định bởi cung cầu mà do EVN ấn định. Dù có ưu điểm nhất định, mô hình này càng phát triển lại càng bộc lộ nhiều điểm nghẽn, điển hình là tình trạng thiếu điện cục bộ và biến động lỗ lãi của giá bán.

Trong khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế đầy tham vọng, thì nguồn cung điện lại không đáp ứng đủ cho nhu cầu sản xuất. Dù "miếng bánh" ngành điện rất hấp dẫn, việc đầu tư thêm nhà máy gặp khó khăn do ngân sách Nhà nước hạn hẹp, còn tư nhân thì e ngại cơ chế hiện tại chưa đủ sức hút. Tất cả những mâu thuẫn ấy buộc ngành điện phải tiến hành cải cách.

Theo lộ trình, đến năm 2027, thị trường sẽ chuyển sang bán lẻ điện cạnh tranh, với mua bán điện trực tiếp là bước khởi đầu. Thay vì chỉ phụ thuộc vào EVN, các doanh nghiệp sẽ được mua điện trực tiếp từ nhà sản xuất, đặc biệt là nguồn điện sạch, đồng nghĩa với việc họ có quyền lựa chọn nhà cung cấp.

Đây là thay đổi cực kỳ lớn, mở đường cho giai đoạn chuyển giao từ độc quyền sang cạnh tranh. Để thu hút tư nhân đổ vốn hàng tỷ đô, sân chơi cần sự minh bạch và ổn định. Những cuộc bắt bớ gần đây không chỉ là dấu chấm hết cho những sai phạm cũ, mà còn là bước chuẩn bị để đón chào các doanh nghiệp tư nhân mới. Theo bạn, cái tên nào sẽ xuất hiện trong sân chơi mới này?