Ngân hàng Trung ương Mỹ Đang Đứng Trước Nguy Cơ Gì?

Cuộc đối đầu giữa Tổng thống Donald Trump và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vừa bước sang một nấc thang mới, khi ông Trump tuyên bố sẽ sa thải Thống đốc Lisa Cook với cáo buộc liên quan đến hồ sơ vay thế chấp.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại một tổng thống Mỹ công khai tìm cách loại bỏ một thành viên Hội đồng Thống đốc Fed — hành động đặt ra thách thức trực tiếp đối với tính độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Fed bị đe dọa từ chính trường

Về mặt pháp lý, các thống đốc Fed chỉ có thể bị sa thải vì “lý do chính đáng”. Bà Cook chưa hề bị kết tội và đã tuyên bố sẽ đấu tranh tại tòa. Giới quan sát nhận định rằng vấn đề không nằm ở “gian lận thế chấp”, mà đây là thông điệp cứng rắn của ông Trump: Fed phải đi theo định hướng lãi suất thấp mà ông mong muốn. Tổng thống thậm chí còn tuyên bố sẽ sớm nắm đa số trong Hội đồng Thống đốc.

Thực tế khó khăn hơn Trump nghĩ

Dù vậy, triển khai tham vọng không hề dễ dàng. Người kế nhiệm bà Cook, nếu có, vẫn phải được Thượng viện phê chuẩn — quá trình từng khiến các ứng viên như Judy Shelton và Stephen Moore thất bại trong nhiệm kỳ trước. Ngay cả khi vượt qua được rào cản này, mỗi thống đốc cũng chỉ là một lá phiếu trong cơ chế quyết định tập thể của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Ngoài ra, hai thống đốc khác do ông Trump bổ nhiệm trước đây, Chris Waller và Michelle Bowman, không hẳn sẽ phục tùng hoàn toàn ý chí chính trị. Ông Waller thậm chí đang được xem là ứng viên hàng đầu kế nhiệm Jerome Powell, nhưng lập trường của ông cho thấy sự độc lập tương tự người đương nhiệm.

Vấn đề nhiệm kỳ và quyền lực Powell

Jerome Powell, Chủ tịch Fed từ năm 2018, vẫn còn nhiệm kỳ thống đốc đến tháng 1/2028, dù nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc vào tháng 5 tới. Ông có thể chọn tiếp tục gắn bó, làm giảm khả năng bổ nhiệm của Trump. Điều đó đồng nghĩa thị trường tài chính có nhiều thời gian để “tiêu hóa” những rủi ro trước khi Fed thực sự chịu sự kiểm soát trực tiếp từ Nhà Trắng.

Bóng ma lịch sử và rủi ro hiện tại

Lịch sử Mỹ từng chứng kiến việc Tổng thống Richard Nixon gây áp lực lên Chủ tịch Fed Arthur Burns giữ lãi suất thấp, dẫn đến lạm phát bùng nổ thập niên 1970. Chính vì vậy, tính độc lập của Fed đã trở thành “chuẩn mực bất khả xâm phạm” trong chính trường. Nếu nguyên tắc này bị phá vỡ, rủi ro sai lầm chính sách sẽ gia tăng, buộc nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn để nắm giữ trái phiếu dài hạn — ngay cả khi Fed hạ lãi suất và tăng trưởng suy yếu.

Trớ trêu thay, mong muốn lãi suất thấp của ông Trump có thể tạo ra tác dụng ngược: chi phí vay nợ của chính phủ tăng lên, trong khi thâm hụt ngân sách Mỹ vốn đã ở mức đáng lo ngại.

Tín hiệu nguy hiểm từ chính trị phân cực

Cuộc công kích nhắm vào bà Cook cũng phản ánh sự mong manh trong hệ thống chính trị Mỹ. Các cáo buộc liên quan đến hồ sơ vay thế chấp đã được sử dụng như công cụ tấn công đối thủ chính trị, và không loại trừ khả năng một ngày nào đó phe Dân chủ sẽ “trả đũa” theo cách tương tự khi giành lại quyền lực.