Ngã rẽ mới cho thị trường xe máy Việt

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc lịch sử khi thị trường xe máy Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc tiêu thụ 3,4 triệu chiếc, xác lập quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, đằng sau con số kỷ lục này là một sự phân hóa mang tính thời đại: trong khi phân khúc xe xăng truyền thống đã chạm ngưỡng bão hòa và bắt đầu suy giảm, thì xe máy điện lại bùng nổ mạnh mẽ, mở ra một giai đoạn chuyển tiếp đầy thận trọng của ngành công nghiệp hai bánh. Với mức tăng trưởng gần 15% so với năm 2024, Việt Nam hiện là thị trường có tốc độ phát triển cao nhất trong khu vực ASEAN, vượt xa các đối thủ như Indonesia hay Thái Lan.

Xe xăng truyền thống: Thời kỳ thống trị dần khép lại

Suốt nhiều thập kỷ, xe máy động cơ đốt trong gần như không có đối thủ, nhưng diễn biến năm 2025 cho thấy phân khúc này đang mất dần sức hút. Doanh số của 5 doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) — bao gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM — chỉ đạt khoảng 2,615 triệu xe, giảm 1,5% so với năm trước. Ngay cả trong "mùa vàng" mua sắm quý 4, lượng xe bán ra vẫn sụt giảm 6,8%.

Điểm đáng lưu ý là cấu trúc thị trường đang trở nên thiếu cân bằng. Honda tiếp tục giữ vị trí thống trị tuyệt đối với hơn 2,245 triệu xe (tăng 4,6%), chiếm gần 86% thị phần xe xăng. Trong khi đó, các đối thủ khác đều suy yếu trầm trọng: Yamaha giảm tới 17,3%, còn Piaggio, Suzuki và SYM liên tục thu hẹp quy mô. Sự tăng trưởng của Honda hiện nay không còn đến từ việc mở rộng tổng cầu mà chủ yếu là giành thị phần từ các đối thủ còn lại. Áp lực từ chi phí vận hành, các tiêu chuẩn khí thải khắt khe và lộ trình thiết lập "Vùng phát thải thấp" (LEZ) tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đang khiến người tiêu dùng cá nhân trở nên thận trọng hơn với xe xăng.

Xe máy điện: "Ngôi sao mới" và bài toán bền vững

Nghịch lý của năm 2025 nằm ở chỗ tổng dung lượng thị trường tăng nhưng xe xăng lại giảm. Toàn bộ phần tăng trưởng mới, hơn 400.000 xe, gần như thuộc về xe máy điện. Việt Nam hiện đã vươn lên thành thị trường xe hai bánh điện lớn thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ.

Dẫn đầu làn sóng này là VinFast với doanh số kỷ lục 406.453 xe, tăng trưởng tới 473%, chính thức vượt qua Yamaha để trở thành thương hiệu bán chạy thứ hai toàn thị trường. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định con số này cần được nhìn nhận thận trọng, bởi một phần sản lượng đáng kể được hấp thụ qua hệ sinh thái vận chuyển Xanh SM Bike thay vì nhu cầu cá nhân thuần túy. Bên cạnh đó, các hãng OEM như Yadea (tăng 61,6%), Pega (tăng 60%) và Dibao (tăng 75%) cũng ghi nhận sự mở rộng mạnh mẽ, tạo nên một cấu trúc thị trường điện hóa đa dạng từ phân khúc giá rẻ cho học sinh đến các dòng xe giao hàng chuyên dụng.

Giai đoạn bản lề: Chuyển dịch chậm nhưng khó đảo ngược

Năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn "ngã rẽ" của ngành xe máy Việt Nam. Cuộc cạnh tranh không còn chỉ xoay quanh dung tích xi-lanh hay kiểu dáng, mà dịch chuyển sang các nền tảng công nghệ: quãng đường sạc, chi phí vận hành và hệ sinh thái dịch vụ. Trong khi VinFast đang có lợi thế nhờ hạ tầng trạm sạc và đổi pin khép kín, các "ông lớn" như Honda hay Yamaha cũng đã bắt đầu khởi động chiến lược điện hóa để không bị bỏ lại phía sau.

Dù vậy, quá trình thay thế hoàn toàn xe xăng sẽ không diễn ra đột ngột. Với hơn 60 triệu xe xăng đang lưu hành và hệ thống dịch vụ phụ trợ khổng lồ, việc chuyển đổi cần một lộ trình hợp lý dựa trên ba trụ cột chính:

Khuyến khích kinh tế: Tạo động lực tài chính để người dân tự nguyện đổi xe.

Hạ tầng đồng bộ: Phát triển mạng lưới sạc và đổi pin trên quy mô quốc gia.

Tiêu chuẩn bền vững: Xây dựng quy trình thu hồi và tái chế pin an toàn.