MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nếu không thoát bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam sẽ trả giá bằng điều gì?

Bẫy thu nhập trung bình là một tình trạng trong phát triển kinh tế khi một quốc gia đạt đến một mức thu nhập nhất định (nhờ vào các lợi thế sẵn có như nhân công giá rẻ, tài nguyên) nhưng sau đó bị chững lại và không thể vượt qua ngưỡng để trở thành quốc gia có thu nhập cao.

Đặc điểm: Tốc độ tăng trưởng giảm dần, năng suất lao động không còn theo kịp tốc độ tăng tiền lương.Thế tiến thoái lưỡng nan: không còn khả năng cạnh tranh với các nước thu nhập thấp về giá thành sản phẩm, nhưng cũng chưa đủ trình độ công nghệ để cạnh tranh với các nước phát triển.

Theo phân loại của WB Việt Nam hiện thuộc nhóm thu nhập trung bình thấp, với GDP bình quân đầu người khoảng 4.300–4.500 USD/năm. Khoảng cách để đạt ngưỡng thu nhập cao (trên 13.000 USD) vẫn còn rất xa.

A. Các yếu tố thuận lợi để Việt Nam thoát bẫy thu nhập TB

+ Mạng lưới FTA thế hệ mới rộng khắp, bao phủ các thị trường lớn cùng với mối quan hệ Đối tác CL toàn diện với nhiều Cường quốc lớn

+ Quy mô thị trường gần 100 triệu dân, Sự bùng nổ của tầng lớp trung lưu : Dự báo đến năm 2026, tầng lớp trung lưu sẽ chiếm khoảng 26% dân số kích thích tiêu dùng nội địa, giảm phụ thuộc XNK

+ Đầu tư công cho hạ tầng, logistics, năng lượng, chuyển đổi số đang tăng mạnh

+ Khu vực doanh nghiệp tư nhân bắt đầu xuất hiện các doanh nghiệp đầu tàu trong sản xuất, bán lẻ, logistics, công nghệ

B. Các thách thức :

+ Lợi thế lao động giá rẻ đang cạn dần : lợi thế này đang suy giảm tiền lương tối thiểu vùng đã tăng khoảng 6–7%/năm trong nhiều năm liên tiếp. Chi phí lao động tại Việt Nam hiện cao hơn Bangladesh, Cam, và đang tiến gần một số nước Nam Á

+ Bẫy "Chưa giàu đã già": "Cửa sổ dân số vàng" đang hẹp dần. Nếu không kịp bứt phá năng suất lao động trong 5-10 năm tới, gánh nặng phúc lợi sẽ "nuốt chửng" nguồn lực phát triển.

+ Biến đổi khí hậu : Theo WB, biến đổi khí hậu có thể "ảnh hưởng" 12-14.5% GDP của Việt Nam vào năm 2050 nếu không có biện pháp thích ứng.

+ Chất lượng nhân lực : tỷ lệ lao động có chứng chỉ, kỹ năng chuyên môn sâu (đặc biệt trong các ngành cn cao như Chip, AI) vẫn còn thấp .

+ Điểm nghẽn thể chế: Sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật và tâm lý e ngại sai phạm ở một số bộ phận công chức có thể làm chậm tốc độ giải ngân vốn đầu tư csht

C. Việt Nam đã đang và sẽ làm như nào để tiến tới trở thành nước có thu nhập cao ?

Đến 2023, chỉ 34 nước chuyển lên nước thu nhập cao, 108 kẹt lại bẫy thu nhập TB. Brazil, Nam Phi mắc kẹt do bất bình đẳng và phụ thuộc hàng hóa; Mexico, Thổ Nhĩ Kỳ do sản xuất thấp cấp và bất ổn chính trị. Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore đã thoát bẫy nhờ Đầu tư vào giáo dục chất lượng cao, tập trung toàn lực cho R&D và làm chủ các ngành công nghệ như bán dẫn, điện tử.

Để thực hiện hóa khát vọng dân tộc, VN đã khởi xướng các cải cách sâu rộng dưới tầm nhìn "thời kỳ trỗi dậy", bao gồm sát nhập tỉnh thành, hình thành chính quyền 2 cấp. Chính sách tập trung vào "nhà vô địch quốc gia" – nhắm 20 doanh nghiệp cạnh tranh toàn cầu vào 2030 – qua tín dụng ưu đãi, mua sắm công và hỗ trợ mở rộng quốc tế, học hỏi từ các "con hổ châu Á". Đa dạng hóa thương mại qua thỏa thuận với Mercosur và Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh giảm rủi ro. Đổi mới được ưu tiên với Trung tâm Đổi mới Quốc gia và tăng chi R&D để nuôi dưỡng startup và FDI công nghệ cao. Cải cách giáo dục xây dựng kỹ năng thế kỷ 21, trong khi thay đổi thị trường yếu tố – sửa hộ khẩu cho di cư và quỹ SME – giải quyết méo mó. Làm chủ AI được xem là chìa khóa, theo Chủ tịch FPT. Các trung tâm tài chính đặc biệt tại TP.HCM và Đà Nẵng sẽ đơn giản hóa quy định để thu hút đầu tư.

-Thăng Long Official-