Nâng hạng chứng khoán: 6 tháng "vàng" để phá vỡ rào cản tỷ USD

Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên “thị trường mới nổi thứ cấp”, đánh dấu bước ngoặt lịch sử của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, từ nay đến tháng 3/2026 sẽ là “khoảng thời gian vàng” để Việt Nam chứng minh năng lực cải cách, hiện thực hóa dòng vốn tỷ đô.

Bước ngoặt chiến lược của thị trường vốn Việt Nam

Ngày 8/10/2025, FTSE Russell – tổ chức xếp hạng thị trường uy tín thuộc Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Luân Đôn (LSEG) – đã chính thức công bố nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market).

Theo thông báo, quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, sau khi Việt Nam vượt qua đợt đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 để xác nhận duy trì các tiêu chí kỹ thuật, đặc biệt là về thanh toán, lưu ký và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Giới chuyên gia nhận định, đây là thành quả của quá trình cải cách hạ tầng và khung pháp lý kéo dài nhiều năm, thể hiện nỗ lực của Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Việc nâng hạng không chỉ là thay đổi về danh xưng mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đánh giá, việc FTSE nâng hạng là “dấu mốc lịch sử”, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế chất lượng cao và khẳng định hướng đi đúng đắn trong cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn.

“Thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chứng kiến sự thay đổi về chất – từ năng lực quản trị, minh bạch đến kỷ luật thị trường. Đây chính là động lực để tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy tăng trưởng bền vững,” ông Thắng nhấn mạnh.

Cơ hội “tỷ đô” và 6 tháng “vàng” đầy áp lực cải cách

Theo các chuyên gia, việc lọt vào rổ Secondary Emerging Market sẽ kích hoạt dòng tiền hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư toàn cầu đang sử dụng FTSE EM Index hoặc FTSE All-World Index làm chuẩn tham chiếu.

Ông Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, ước tính Việt Nam có thể thu hút 3,5 – 10 tỷ USD dòng vốn đầu tư nước ngoài chỉ trong 12–18 tháng sau khi quyết định có hiệu lực.

Tuy nhiên, cơ hội lớn luôn đi kèm thách thức. Giai đoạn từ nay đến tháng 3/2026 được xem là “khoảng thời gian vàng” để Việt Nam khẳng định năng lực duy trì các tiêu chí kỹ thuật mà FTSE Russell đã ghi nhận.

Hiện, có 4 rào cản then chốt cần được tháo gỡ:

Cơ chế thanh toán – ký quỹ: Nhà đầu tư ngoại vẫn phải thanh toán trước toàn bộ tiền, trái với thông lệ quốc tế.

Hạn mức sở hữu nước ngoài: Room ngoại tại các ngành đặc thù như ngân hàng còn hạn chế.

Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS): Chưa áp dụng rộng rãi, gây khó cho định giá doanh nghiệp.

Hạ tầng công nghệ – hệ thống KRX: Cần sớm vận hành để rút ngắn chu kỳ thanh toán và tăng năng lực xử lý lệnh.

3 trụ cột hành động cho chặng đường mới

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, nâng hạng không phải đích đến, mà là hành trình dài để đạt tới một thị trường vốn bền vững và minh bạch. Ông đề xuất 3 trụ cột hành động:

Hoàn thiện pháp lý và hạ tầng, đưa KRX vào vận hành, thí điểm cơ chế không ký quỹ trước.

Nâng chuẩn minh bạch và quản trị, áp dụng IFRS và công bố thông tin song ngữ.

Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro, phát triển công cụ phòng vệ như thị trường phái sinh.

Còn theo ông Nguyễn Trí Hiếu, điều quan trọng nhất là duy trì niềm tin của nhà đầu tư quốc tế thông qua cải cách thực chất:

“Muốn giữ vị thế mới nổi, Việt Nam cần tiếp tục minh bạch hóa thông tin, nâng cao năng lực quản trị và cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết. Đó mới là yếu tố quyết định để phát triển bền vững.”

Từ “nâng hạng kỹ thuật” đến “chuyển mình về chất”

Sự kiện được FTSE Russell nâng hạng không chỉ là bước tiến kỹ thuật, mà còn là cú hích để thị trường chứng khoán Việt Nam chuyển mình toàn diện — từ chất lượng hàng hóa, hạ tầng giao dịch đến tiêu chuẩn quản trị.

Nếu tận dụng tốt “6 tháng vàng” và duy trì đà cải cách, Việt Nam hoàn toàn có thể hướng tới mục tiêu trở thành “thị trường mới nổi toàn phần” trong thập kỷ tới, góp phần củng cố vị thế tài chính quốc gia và thu hút dòng vốn quốc tế cho tăng trưởng bền vững.