Mỹ ôm núi nợ 40.000 tỷ USD: Tăng trưởng có cứu nổi?

Nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kỳ vọng AI, sản xuất trong nước và chính sách thuế sẽ giúp kinh tế tăng trưởng 3%/năm, qua đó tạo thêm nguồn thu và giảm áp lực nợ.

Tuy nhiên, tăng trưởng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump hiện chỉ đạt trung bình khoảng 1,9%/năm. Trong 20 năm qua, GDP Mỹ chỉ tăng từ 3% trở lên 5 lần và chưa duy trì được tốc độ này trong thời gian dài kể từ những năm 1990.

Những động lực từng giúp Mỹ tăng trưởng mạnh đã suy yếu khi năng suất chậm lại, thế hệ baby boomer nghỉ hưu và dân số già hóa. Trong khi đó, các cú sốc như 11/9/2001, khủng hoảng tài chính 2008 và Covid-19 khiến chính phủ phải tăng mạnh chi tiêu. Hiện thâm hụt ngân sách Mỹ khoảng 6% GDP mỗi năm, còn tỷ lệ nợ/GDP được dự báo vượt 106% vào năm 2030.

Nếu tăng trưởng thực đạt 3%/năm trong 10 năm, quy mô nền kinh tế Mỹ có thể lớn hơn khoảng 34%, thay vì 20% theo dự báo cơ sở của CBO. Tuy nhiên, ngay cả khi đó, tỷ lệ nợ/GDP sau 10 năm vẫn khoảng 109%, so với 120% theo kịch bản cơ sở. Tăng trưởng cao có thể làm chậm đà tăng nợ nhưng chưa đủ đảo ngược xu hướng.

AI được kỳ vọng tạo cú hích năng suất. Một mô phỏng của Phòng thí nghiệm Ngân sách Yale cho thấy ứng dụng AI nhanh chóng có thể đưa tăng trưởng lên trên 2% và giúp giảm thâm hụt. Dù vậy, nợ/GDP vẫn được dự báo tăng vào năm 2035. AI cũng có thể kéo theo lãi suất cao hơn, thất nghiệp gia tăng và chi tiêu chính phủ lớn hơn nếu thay thế nhiều lao động.

Các chuyên gia cho rằng Mỹ không thể chỉ dựa vào tăng trưởng để giải quyết nợ công. Những khoản chi lớn như An sinh xã hội và Medicare vẫn cần được cải cách. Với dân số già hóa, năng suất tăng chậm và thâm hụt cao, tăng trưởng có thể chỉ giúp làm chậm tốc độ phình to của gánh nặng nợ, thay vì đảo ngược xu hướng.