Mua trước trả sau khiến nhiều người mắc kẹt trong vòng xoáy chi tiêu

Hình thức ''mua trước trả sau'' giúp việc mua sắm trở nên dễ dàng hơn nhưng cũng khiến nhiều người dần mất kiểm soát chi tiêu và đối mặt áp lực tài chính.

Hình thức "mua trước trả sau" giúp sở hữu món đồ nhanh hơn nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ chi tiêu vượt khả năng. Ảnh: Huyền Anh

Nhiều người dễ rơi vào vòng xoáy chi tiêu

Không cần trả toàn bộ số tiền ngay lập tức, hình thức "mua trước trả sau" đang trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều cá nhân khi mua sắm trực tuyến, từ điện thoại, quần áo, mỹ phẩm đến các chuyến du lịch hay khóa học.

Làm việc trong lĩnh vực truyền thông tại Hà Nội, chị Lê Nhật Quỳnh (24 tuổi) cho biết, từng nhiều lần chọn thanh toán "mua trước trả sau" vì cảm thấy nhẹ gánh tài chính hơn.

"Ban đầu tôi chỉ nghĩ mỗi tháng trả vài trăm nghìn nên không đáng kể. Nhưng đến lúc có vài đơn cùng đáo hạn, cộng thêm chi tiêu phát sinh thì bắt đầu thấy áp lực”, chị Quỳnh chia sẻ.

Không ít người cũng bị hấp dẫn bởi những thông điệp như "0 đồng trả trước", "chia nhỏ thanh toán", "không áp lực tài chính" hay loạt ưu đãi giảm giá đi kèm. Việc được sở hữu sản phẩm ngay lập tức khiến nhiều người dễ xuống tiền nhanh hơn mà chưa cân nhắc kỹ nhu cầu thực tế.

Tương tự, anh Nguyễn Quang Cường (26 tuổi, freelancer - người làm việc tự do) chia sẻ, từng gặp khó khăn khi nguồn thu nhập giảm đột ngột nhưng vẫn phải thanh toán các khoản trả chậm đã đăng ký trước đó.

"Lúc mua thì nghĩ mỗi tháng trả một ít là được. Nhưng khi công việc chững lại, thu nhập thất thường thì khoản nào cũng đến hạn khiến tôi rất áp lực", anh Cường nói.

Theo ghi nhận, tâm lý "trả sau" khiến không ít người có xu hướng chi tiêu thoải mái hơn, đặc biệt khi các nền tảng liên tục tung khuyến mại, mã giảm giá và ưu đãi kích cầu.

Cân nhắc kỹ trước khi chọn mua trước trả sau

Trao đổi với Lao Động, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi - cho rằng, hình thức "mua trước trả sau" trở nên hấp dẫp người dùng bởi cảm giác dễ tiếp cận, ít áp lực thanh toán ban đầu và nhiều chương trình ưu đãi.

"Bản chất của hình thức này vẫn là một khoản nghĩa vụ tài chính cần hoàn trả trong tương lai. Nếu không kiểm soát tốt, người dùng rất dễ rơi vào tình trạng chi tiêu vượt khả năng", chuyên gia phân tích.

Theo chuyên gia, nhiều người thường bị cuốn vào tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ), cảm giác "mua được giá hời" hoặc bị hấp dẫn bởi hệ sinh thái ưu đãi đi kèm, từ giảm giá sản phẩm, khuyến mại dịch vụ đến nhiều tiện ích liên kết khác. Điều này khiến quyết định mua sắm diễn ra nhanh chóng hơn và đôi khi mang tính cảm xúc.

"Người dùng cần tính toán kỹ tổng chi phí thực tế, các khoản phí phát sinh và khả năng thanh toán trong tương lai thay vì chỉ nhìn vào số tiền trả nhỏ ở từng kỳ. Đặc biệt, nếu thanh toán chậm hoặc quá hạn, người dùng có thể đối mặt với phí phạt, lãi suất cao hoặc ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng, gây khó khăn cho các nhu cầu tài chính sau này", ông Huy cho hay.

Chuyên gia khuyến nghị, trước khi sử dụng hình thức "mua trước trả sau", người dùng cần cân nhắc kỹ giá trị thực và mức độ cần thiết của món hàng thay vì đưa ra quyết định theo cảm xúc hoặc tâm lý chạy theo ưu đãi.

"Nguyên tắc vàng là xây dựng kế hoạch tài chính rõ ràng theo năm, quý, tháng hoặc tuần để kiểm soát dòng tiền, có thể sử dụng các ứng dụng quản lý thu - chi nhằm theo dõi ngân sách cá nhân. Bên cạnh đó, người dùng cần phân bổ hợp lý các khoản chi tiêu thiết yếu, khoản phát sinh bất thường và duy trì tích lũy, lý tưởng khoảng 30% thu nhập mỗi tháng để dự phòng rủi ro", chuyên gia cho biết.

Bên cạnh đó, đối với các mặt hàng thời trang nhanh hoặc tiêu dùng nhanh, người mua nên rà soát nhu cầu thực tế, tránh mua sắm theo xu hướng hoặc ưu đãi nhất thời.

"Một cách đơn giản là áp dụng quy tắc chờ 30 phút trước khi xác nhận thanh toán để đánh giá lại tình hình tài chính, mức độ cần thiết của sản phẩm và tác động của khoản chi đến ngân sách. Nếu không mua món đồ đó thì cuộc sống có thực sự bị ảnh hưởng hay không, đó là câu hỏi người dùng nên tự đặt ra trước khi xuống tiền", ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh.

(Huyền Anh - Báo Lao động; link nguồn: https://laodong.vn/gia-dinh-hon-nhan/mua-truoc-tra-sau-khien-nhieu-nguoi-mac-ket-trong-vong-xoay-chi-tieu-1700723.ldo)