Một Grab, nhiều luật chơi

Chế độ phúc lợi và quyền lợi an sinh xã hội của đội ngũ tài xế công nghệ tại khu vực Đông Nam Á đang là tâm điểm chú ý khi các nền tảng gọi xe chịu áp lực chuẩn hóa tiêu chuẩn lao động.

Grab nâng cấp chương trình phúc lợi tài xế tại các nước Đông Nam Á, phản ánh chiến lược giữ chân nhân lực giữa cuộc cạnh tranh gia tăng với các nền tảng khác.

Tại Singapore, khung pháp lý mới dành cho lao động nền tảng đã đưa bảo hiểm tai nạn lao động và đóng góp CPF vào nhóm quyền lợi được luật hóa cho tài xế nền tảng. Đây là bước chuyển đáng chú ý khi tài xế vẫn có thể giữ tư cách lao động nền tảng thay vì trở thành nhân viên truyền thống, nhưng được bổ sung thêm lớp bảo vệ xã hội.

Indonesia lại đi theo hướng tác động trực tiếp vào economics của nền tảng. Chính phủ nước này đang xem xét các quy định nhằm tăng quyền lợi tài chính và an sinh cho hàng triệu tài xế, đồng thời có đề xuất giới hạn mức hoa hồng mà nền tảng được thu. Nếu triển khai, phần doanh thu giữ lại của các ứng dụng gọi xe sẽ chịu sức ép, trong khi chi phí liên quan đến tài xế tăng lên.

Tại Philippines, Grab đã phối hợp với SSS, PhilHealth và Pag-IBIG để đưa tài xế vào các chương trình bảo hiểm xã hội, y tế và tiết kiệm nhà ở. Mô hình này cho thấy doanh nghiệp nền tảng có thể tham gia cung cấp quyền lợi mà không nhất thiết chuyển toàn bộ tài xế sang quan hệ lao động truyền thống.

Malaysia cũng đang mở rộng các chương trình bảo vệ đối tác. Grab cho biết hệ thống GrabBenefits có bảo hiểm tai nạn cá nhân, ưu đãi bảo hiểm và các chương trình hỗ trợ sức khỏe, phương tiện.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn là thị trường có tranh luận mạnh về mức khấu trừ trên mỗi chuyến. Reuters dẫn phản ánh của một bộ phận tài xế cho rằng các khoản khấu trừ có thể lên tới 50% giá trị chuyến, khiến thu nhập còn lại khoảng 2.600 đồng/km đối với xe máy và 6.000 đồng/km đối với ô tô, trước nhiên liệu và bảo dưỡng. Đây là số liệu theo phản ánh của tài xế, không phải mức được Grab xác nhận là áp dụng chung.

Với Grab và các đối thủ, an sinh vì thế trở thành một biến số trực tiếp trong cấu trúc chi phí. Tăng quyền lợi tài xế có thể làm chi phí nền tảng cao hơn; nhưng thiếu cơ chế bảo vệ cũng có thể làm gia tăng xung đột, biến động nguồn cung tài xế và áp lực quản lý.

Ở góc độ ngành, Đông Nam Á đang dần hình thành nhiều “luật chơi” khác nhau cho cùng một mô hình kinh tế nền tảng. Điều này khiến các doanh nghiệp gọi xe phải tính lại bài toán giá, hoa hồng, giữ chân tài xế và biên lợi nhuận theo từng quốc gia.