Mở khóa loạt “dự án treo”

Việc thể chế hóa cơ chế này trong giai đoạn 2026–2027 hứa hẹn tái cấu trúc lại nguồn cung thị trường, giảm áp lực nợ xấu cho hệ thống ngân hàng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà.

Nghị quyết 21-NQ/TW đề xuất cơ chế mua lại các dự án nhà ở thương mại bỏ hoang, nhằm giải quyết lãng phí đất đai và bảo vệ quyền lợi khách hàng đã thanh toán.

Thị trường bất động sản Việt Nam đang tồn tại tình trạng nhiều dự án nhà ở thương mại bị treo giữa chừng, dù đã hoàn thành phần lớn hạ tầng kỹ thuật hoặc thậm chí xây dựng xong phần thô công trình. Nguyên nhân chính là các chủ đầu tư gặp khó khăn tài chính không thể tiếp tục triển khai hoặc chuyển nhượng. Sự lãng phí này khiến Nhà nước thất thu ngân sách do đất không được khai thác, không phát sinh nguồn thu từ thuế và phí liên quan. Các dự án này cũng tạo ra tranh chấp dân sự với khách hàng đã thanh toán nhưng chậm nhận bàn giao.

Theo Nghị quyết 21-NQ/TW, Nhà nước sẽ mua lại các dự án nhà ở thương mại mà chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng, nhằm tạo quỹ nhà ở sở hữu công cộng. Cơ chế này dự kiến được Quốc hội hoàn thiện và triển khai trong năm 2027. Việc mua lại sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc pháp lý, bảo vệ quyền lợi khách hàng đã thanh toán, đồng thời giảm thiểu khiếu kiện và tố cáo liên quan đến bàn giao dự án.

Để thể chế hóa cơ chế này, cần quy định cụ thể về điều kiện mua lại, định giá dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, cũng như quyền lợi các bên. Các dự án được mua lại phải đáp ứng tiêu chí nhất định, chẳng hạn đã hoàn thành một tỷ lệ nhất định hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của số lượng khách hàng đáng kể. Quá trình rà soát, lựa chọn dự án, định giá và triển khai cần được công khai, minh bạch để hạn chế tranh chấp và bảo đảm công bằng cho tất cả các bên.

Ngành bất động sản chịu tác động trực tiếp, đặc biệt là các doanh nghiệp phát triển nhà ở thương mại và công ty xây dựng. Các ngân hàng thương mại cũng bị ảnh hưởng thông qua danh mục cho vay bất động sản. Ngược lại, ngành vật liệu xây dựng và thiết bị xây dựng có thể hưởng lợi khi các dự án được tiếp tục triển khai. Các công ty tư vấn pháp lý và quản lý bất động sản cũng có cơ hội phát triển từ cơ chế này.