#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

“Luật sư ơi, tôi có kiện được mẹ mình không?”

Đó là câu hỏi mà một người phụ nữ khoảng hơn 30 tuổi vừa ngồi đối diện tôi chiều nay, đôi mắt đỏ hoe.

Câu chuyện bắt đầu từ gần một thập kỷ trước. Sau khi sang Nhật làm việc, mỗi tháng chị đều chắt chiu gửi tiền về quê ở miền Trung. Thời gian đầu, số tiền đó dùng để xử lý các khoản vay cũ của gia đình. Sau khi nợ nần được thanh toán xong, mẹ chị chủ động đề nghị: “Con cứ gửi về cho mẹ giữ. Sau này về nước có vốn làm ăn, mẹ trả lại phần gốc, còn lãi coi như mẹ để dành dưỡng già.”

Tin mẹ là điều hết sức bình thường. Chị không lập giấy tờ, không ký nhận, cũng không yêu cầu xác nhận từng khoản tiền. Đều đặn suốt gần 8 năm, mỗi tháng chị chuyển từ 25 đến 35 triệu đồng. Có những tháng tăng ca nhiều, khoản tiền gửi về còn cao hơn.

Trong suy nghĩ của chị, đó là một khoản tích lũy an toàn. Chị dự tính khi trở về sẽ mở một cửa hàng nhỏ, ổn định cuộc sống và chuẩn bị cho việc lập gia đình. Chị còn dự định trích một phần tiền để mẹ dưỡng già.

Nhưng khi về nước và đề cập đến số tiền tích góp suốt nhiều năm, chị nhận được câu trả lời khiến cả thế giới như sụp đổ.

“Mẹ không còn giữ đồng nào cả.”

Toàn bộ số tiền đã được dùng để hỗ trợ em trai mua đất kinh doanh, xây dựng nhà cửa và trả các khoản vay phát sinh trong quá trình làm ăn. Tài sản hiện nay đều đứng tên vợ chồng người em. Không có bất kỳ giấy tờ nào thể hiện chị là người góp vốn hay đồng sở hữu.

“Tôi phải làm gì bây giờ? Có phải coi như mất trắng không? Tôi có quyền kiện không?”

Đó là lúc câu chuyện không còn là chuyện tình cảm gia đình mà trở thành câu chuyện pháp lý.

Tôi nói với chị rằng pháp luật không cấm con khởi kiện mẹ hoặc người thân khi quyền sở hữu tài sản bị xâm phạm. Tuy nhiên, thắng hay thua không phụ thuộc vào việc số tiền đó thực sự tồn tại hay đã được sử dụng vào việc gì, mà phụ thuộc vào chứng cứ.

Nếu các giao dịch chuyển tiền vẫn còn lưu trên sao kê ngân hàng, nội dung chuyển khoản thể hiện rõ là tiền gửi giữ hộ, tiền tiết kiệm hoặc có các tin nhắn, ghi âm, email, nội dung trao đổi chứng minh hai bên đã thỏa thuận mẹ chỉ là người quản lý hộ khoản tiền đó thì cơ sở pháp lý để yêu cầu hoàn trả là hoàn toàn có thể xem xét.

Ngược lại, nếu chứng cứ chỉ dừng lại ở việc người con tự nguyện gửi tiền về cho gia đình trong nhiều năm mà không thể chứng minh đó là khoản tiền nhờ giữ hộ, không chứng minh được nghĩa vụ hoàn trả, vụ việc sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Bởi phía còn lại hoàn toàn có thể cho rằng đây là tiền phụng dưỡng cha mẹ hoặc đóng góp chung cho gia đình.

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần có sao kê chuyển tiền là đương nhiên đòi lại được tiền. Thực tế không phải vậy. Sao kê chỉ chứng minh việc chuyển tiền đã xảy ra. Điều quan trọng hơn là phải chứng minh bản chất pháp lý của khoản tiền đó là gì.

Trong trường hợp chiều nay tôi tiếp nhận, phương án đầu tiên tôi tư vấn không phải là khởi kiện ngay. Việc cần làm trước tiên là thu thập toàn bộ chứng cứ về các lần chuyển tiền, rà soát tin nhắn, email, lịch sử trao đổi và xác định rõ dòng tiền đã được sử dụng như thế nào. Nếu tài sản hình thành từ khoản tiền đó hiện vẫn còn tồn tại và có căn cứ chứng minh nguồn gốc, người gửi tiền hoàn toàn có thể cân nhắc yêu cầu Tòa án xác định quyền và lợi ích hợp pháp của mình đối với phần tài sản tương ứng.

Nhiều người cho rằng mất tiền là đau. Nhưng trong những vụ việc như thế này, điều khiến thân chủ suy sụp nhất không phải là hàng tỷ đồng đã không còn, mà là cảm giác bị phản bội bởi chính những người mình tin tưởng nhất.

Pháp luật có thể giải quyết tranh chấp tài sản. Nhưng pháp luật không thể hàn gắn hoàn toàn những vết nứt trong tình thân.

Và đó cũng là lý do tôi luôn khuyên khách hàng một điều tưởng như rất lạnh lùng nhưng lại vô cùng cần thiết: Khi tiền bạc đủ lớn, hãy để sự tin tưởng đi cùng với giấy tờ.

Bởi nhiều vụ kiện đau lòng nhất không bắt đầu từ lòng tham, mà bắt đầu từ hai chữ “người nhà”.

(FB Nguyễn Thái Quỳnh Trâm)