"Làm sạch" thương mại số

Cuộc siết chặt pháp lý từ Luật Thương mại điện tử 2025 đang thu hẹp "vùng xám" thuế và chất lượng hàng hóa, buộc mô hình bán hàng qua video trực tuyến phải vận hành minh bạch.

Các vụ phanh phui liên quan livestream bán hàng hé lộ những khoảng tối về quản lý doanh thu, kế toán và dòng tiền. Luật Thương mại điện tử 2025 đặt kinh doanh số vào khuôn khổ quản lý chặt chẽ hơn từ tháng 7/2026.

Livestream bán hàng đã trở thành phương thức kinh doanh tạo doanh thu hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng. Một phiên livestream kéo dài vài giờ có thể phát sinh hàng nghìn đơn hàng, kéo theo chuỗi hoạt động phức tạp từ sản xuất, quảng cáo, thanh toán đến kê khai doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, phía sau những con số ấn tượng là những khoảng tối về nguồn hàng, hóa đơn, kế toán và dòng tiền mà trước đây khó có thể nhìn thấy toàn bộ.

Vụ Phú Lê và Lã Thúy Kiều quảng cáo sản phẩm Loramen mà chưa tìm hiểu đầy đủ tạo ra lợi bất chính hơn 11,6 tỷ đồng. Huấn Hoa Hồng và các đồng phạm bán nước hoa với doanh thu hơn 300 tỷ đồng nhưng không phản ánh đầy đủ trong sổ sách kế toán. Trong vụ kẹo Kera, chỉ sau 6 phiên livestream, hơn 129.000 hộp được bán với doanh thu 17,5 tỷ đồng và lợi bất chính hơn 12,4 tỷ đồng. Các vụ việc này cho thấy không chỉ vấn đề kế toán và thuế, mà còn trách nhiệm về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa và tính trung thực của quảng cáo.

Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026 chính thức có hiệu lực, tạo khuôn khổ quản lý chặt chẽ hơn cho hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Một trong những hướng đáng chú ý là tăng khả năng nhận diện chủ thể kinh doanh, nguồn hàng và dòng tiền - những mắt xích trước đây có thể nằm rời rạc phía sau một hoạt động bán hàng trực tuyến. Khi dữ liệu về người bán, đơn hàng, hóa đơn, tài khoản thanh toán và nghĩa vụ thuế được kết nối chặt chẽ hơn, những khoảng trống để che giấu doanh thu sẽ hẹp lại.

Các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp bao gồm thương mại điện tử, bán lẻ trực tuyến, quảng cáo số, sản xuất và phân phối hàng tiêu dùng, dịch vụ thanh toán điện tử và logistics. Những ngành này phải thích ứng với yêu cầu minh bạch cao hơn về nguồn hàng, hóa đơn, kế toán và truy xuất dòng tiền. Các sàn giao dịch và nền tảng mạng xã hội cũng nằm trong phạm vi ảnh hưởng của chính sách mới.