Lạm phát Mỹ tăng tốc dưới tác động thuế quan thời Trump

Giá cả tại Mỹ tiếp tục leo thang khi loạt chính sách thuế quan quốc tế của Tổng thống Donald Trump bắt đầu thấm vào nền kinh tế. Lạm phát quay trở lại, thị trường lao động chững lại, tạo nên bức tranh trái ngược với tuyên bố “nền kinh tế mạnh nhất lịch sử” mà ông Trump thường nhấn mạnh.

Thuế quan thất thường, khó đoán

Từ tháng 4, ông Trump liên tục áp các mức thuế “có đi có lại” với từng quốc gia. Nhiều quyết định gây bối rối: áp thuế 39% lên hàng xuất khẩu Thụy Sĩ không lý do, áp thuế với Brazil để ủng hộ cựu Tổng thống Bolsonaro, trừng phạt Ấn Độ vì mua dầu Nga. Đặc biệt, mức thuế 15% lên chip Nvidia và AMD xuất sang Trung Quốc bị đánh giá vừa không đạt mục tiêu công nghệ, vừa khó tăng thu ngân sách.

Chiến lược này được chính quyền gọi là “Hệ thống Turnberry”, nhưng tính nhất quán gần như không tồn tại. Nhật Bản chưa góp vốn vào quỹ tài sản quốc gia 550 tỷ USD, Anh vẫn chờ Mỹ bỏ thuế thép. Trong khi đó, tác động trong nước bắt đầu hiện rõ: GDP, việc làm và dự báo sản lượng suy yếu.

Chi phí sinh hoạt leo thang

Theo Guardian, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7/2025 tăng 2,7% so với cùng kỳ, lạm phát lõi tăng 3,1%. Giá thực phẩm, nhà ở, y tế và xe cũ đồng loạt tăng, trong khi giá năng lượng giảm nhẹ. Một số nhà bán lẻ như Walmart hay Nike đã dự báo việc phải chuyển chi phí thuế quan sang người tiêu dùng.

Thị trường lao động cũng chịu tác động. Dữ liệu mới điều chỉnh cho thấy số việc làm tháng 5–6 chỉ tăng 33.000 thay vì 291.000 như báo cáo ban đầu. Điều này đặt Fed vào thế khó khi vừa phải kiềm chế lạm phát, vừa hỗ trợ việc làm.

Ông Trump nhiều lần công kích Fed, yêu cầu cắt giảm lãi suất và gần đây sa thải lãnh đạo BLS – cơ quan thống kê lao động – thay bằng một nhân vật chỉ trích dữ liệu chính thức.

Nguy cơ tiềm ẩn

Các nhà phân tích cho rằng thuế quan của ông Trump có thể chỉ đủ tệ để làm mất uy tín chủ nghĩa bảo hộ, chứ chưa tạo ra cú sốc toàn cầu. Nhưng mối nguy lớn hơn nằm ở việc ông liên tục gây sức ép lên Fed và hệ thống thống kê – những thể chế độc lập trụ cột của kinh tế Mỹ. Nếu xu hướng này tiếp diễn, rủi ro phá vỡ nền tảng chính sách và chuẩn mực thương mại quốc tế có thể trở thành hiện thực.