Kinh tế Việt Nam trước ngưỡng cửa tăng trưởng hai chữ số: Đại hội XIV được kỳ vọng mở “đường băng” bứt phá

Bước sang năm 2026, kinh tế Việt Nam đứng trước một dấu mốc đặc biệt: khát vọng tăng trưởng GDP hai con số – mục tiêu thể hiện quyết tâm bứt phá mạnh mẽ trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định. Trong hành trình ấy, Đại hội Đảng lần thứ XIV được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “định hình đường băng”, xác lập những quyết sách chiến lược, tạo động lực mới cho tăng trưởng dài hạn của đất nước.

Tăng trưởng hai chữ số: khát vọng lớn và bài toán không dễ

Tại talkshow “Đâu là quyết sách mới để kinh tế Việt Nam tăng trưởng hơn 10% ở thập kỷ tới?”, PGS.TS Trần Đình Thiên – nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam – cho rằng tăng trưởng hai chữ số là mục tiêu đầy thách thức, đòi hỏi nỗ lực vượt trội và cách tiếp cận hoàn toàn mới.

Theo ông, trong bối cảnh toàn cầu biến động mạnh về địa chính trị, tiền tệ và thương mại, việc theo đuổi tăng trưởng cao không thể dựa vào các động lực cũ như khai thác tài nguyên hay lao động giá rẻ. Thay vào đó, Việt Nam cần xác lập những động lực tăng trưởng mới, mang tính nền tảng và bền vững hơn.

“Chúng ta không còn ‘rừng vàng biển bạc’ để dựa vào. Động lực căn bản cho tăng trưởng hai con số trong dài hạn phải là trí tuệ, sáng tạo của con người và khả năng thích ứng linh hoạt trước biến động của thời đại”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

“Thăng hoa thứ hai” của nền kinh tế Việt Nam

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Việt Nam đang đứng trước cơ hội tạo ra một “nhịp thăng hoa thứ hai” của nền kinh tế, tương tự bước ngoặt năm 1986 khi công cuộc Đổi mới thừa nhận và giải phóng khu vực kinh tế tư nhân.

Nếu như trước đây kinh tế tư nhân mới chỉ được “thừa nhận”, thì trong giai đoạn tới, khu vực này cần được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng. Điều đó đòi hỏi một hệ thống chính sách được thiết kế bài bản, nhất quán và thực sự tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân phát triển, lớn mạnh và vươn ra toàn cầu.

Trong chiến lược dài hạn, ông cho rằng Việt Nam cần tập trung xây dựng các tập đoàn lớn, các doanh nghiệp tiên phong có năng lực “Go Global”, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ khu vực doanh nghiệp khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, việc tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng mang ý nghĩa sống còn, giúp củng cố nền tảng sản xuất – kinh doanh và tạo ra sức bật lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.

Ổn định vĩ mô và bước nhảy công nghệ – chìa khóa cho tăng trưởng bền vững

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, trong năm 2026, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu vẫn là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Chỉ khi mặt bằng giá cả được kiểm soát, niềm tin thị trường được củng cố, các mục tiêu tăng trưởng cao mới có thể chuyển hóa thành hiệu quả thực chất.

Cùng với đó, Việt Nam cần mạnh dạn “bước” vào các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Dù đi sau, nhưng đây lại là cơ hội để bứt phá nếu biết tận dụng lợi thế của người đi sau, thông qua chiến lược “bình dân học vụ số” và việc lựa chọn đúng các đối tác chiến lược là những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Trong lĩnh vực kinh tế đối ngoại, chiến lược xuất nhập khẩu cũng cần được điều chỉnh theo hướng chủ động, linh hoạt hơn, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả thực chất cho nền kinh tế. Khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò quan trọng, nhưng đồng thời phải tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và chuỗi công nghệ cao toàn cầu.

Tăng trưởng phải gắn với chất lượng sống của người dân

Ở góc độ chất lượng tăng trưởng, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng mục tiêu không chỉ là những con số GDP, mà quan trọng hơn là mức độ lan tỏa của thành quả phát triển tới đời sống người dân.

Mức GDP bình quân đầu người khoảng 5.400 – 5.500 USD là tín hiệu tích cực, phản ánh quy mô nền kinh tế đã được nâng lên. Tuy nhiên, cần nhìn sâu hơn vào cơ cấu đóng góp, trong đó có vai trò lớn của khu vực FDI và ngân sách Nhà nước, cũng như những tổn thất mà người dân và doanh nghiệp nhỏ phải gánh chịu từ thiên tai, bão lũ trong năm 2025.

Điều này đặt ra yêu cầu bổ sung các thước đo phản ánh tốt hơn sức chống chịu của nền kinh tế và mức độ an toàn xã hội, thay vì chỉ chạy theo tăng trưởng ngắn hạn.

Kỳ vọng lớn vào Đại hội Đảng lần thứ XIV

Hướng tới năm 2026, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được kỳ vọng sẽ là sự kiện bản lề, tạo dựng niềm tin cho tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, hầu hết các chỉ số và kỳ vọng hiện nay đều đang hướng về Đại hội XIV – nơi sẽ xác lập những định hướng chính sách lớn và cách tiếp cận phát triển mới, gắn với khái niệm “kỷ nguyên vươn mình”.

“Từ năm 2025, chúng ta đã thấy khí thế cải cách rất mạnh. Nền kinh tế đang dần được ‘thông’: thông hạ tầng, thông logistics, thông cơ chế tài chính – tín dụng và thông thị trường. Khi các điểm nghẽn này được tháo gỡ, nền kinh tế sẽ vận hành tốt hơn và có cơ sở để bứt phá”, ông nhận định.

Trong bối cảnh thế giới còn nhiều “gió ngược”, với cách tiếp cận mới và quyết tâm cải cách thể chế, Việt Nam được kỳ vọng sẽ biến khát vọng tăng trưởng hai con số thành hiện thực, đưa nền kinh tế bước vào một chu kỳ phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn.