Kinh tế Mỹ "chao đảo" trước cú sốc năng lượng mang tên Iran

Bất chấp những tuyên bố lạc quan về một lệnh ngừng bắn, thực tế khắc nghiệt tại Trung Đông đang trực tiếp "xuất khẩu" lạm phát vào mọi ngóc ngách của đời sống Mỹ, từ bình xăng xe đến bàn ăn của các gia đình trung lưu.

Kinh tế Mỹ đang đối mặt một đợt áp lực giá cả mới khi lạm phát tháng 4 tăng vượt dự báo của thị trường.

Theo số liệu mới công bố từ Bộ Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, cao nhất kể từ năm 2023 và vượt xa mức 3,3% của tháng trước.

Lạm phát lõi — thước đo loại trừ giá thực phẩm và năng lượng — cũng tăng lên 2,8%, cho thấy áp lực giá không còn chỉ mang tính nhất thời.

Điểm đáng lo nhất nằm ở năng lượng. Giá xăng tại Mỹ tăng tới 28% so với cùng kỳ, trong khi dầu sưởi tăng hơn 50%. Riêng nhóm năng lượng đóng góp hơn 40% mức tăng CPI tháng vừa qua.

Giới phân tích nhận định cú sốc này xuất phát trực tiếp từ căng thẳng tại Iran và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz — tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Dù đã xuất hiện tín hiệu ngừng bắn mong manh, hoạt động thương mại tại khu vực vẫn chưa thể trở lại bình thường, khiến giá dầu toàn cầu neo ở mức cao.

Áp lực lạm phát quay trở lại đang khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) rơi vào thế khó.

Trước đó, thị trường từng kỳ vọng Fed sẽ sớm hạ lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, khi giá cả tiếp tục leo thang còn thị trường lao động vẫn ổn định, khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng bị thu hẹp.

Nhiều chuyên gia cho rằng cuộc tranh luận hiện nay không còn xoay quanh chuyện “bao giờ giảm lãi suất”, mà là liệu Fed có cần tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn dự kiến hay không.

Nhà kinh tế trưởng Joseph Brusuelas cảnh báo lạm phát Mỹ hoàn toàn có thể tiến sát mốc 4% vào cuối năm nếu giá năng lượng chưa hạ nhiệt.

Đây cũng là thách thức lớn với ông Kevin Warsh — người được dự báo sẽ tiếp quản vị trí Chủ tịch Fed trong thời gian tới — trong bối cảnh Nhà Trắng liên tục gây sức ép yêu cầu giảm lãi suất.

Người dân Mỹ bắt đầu cảm nhận sức ép

Tác động của giá năng lượng giờ không chỉ dừng ở cây xăng.

Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải, logistics và sản xuất leo thang, từ đó đẩy giá thực phẩm, quần áo và hàng tiêu dùng đồng loạt tăng theo.

Giá khí đốt tự nhiên đi lên cũng làm chi phí phân bón tăng mạnh, gây áp lực mới lên giá lương thực toàn cầu.

Theo AAA, giá trung bình mỗi gallon xăng tại Mỹ hiện vào khoảng 4,5 USD, cao hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm ngoái.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tính đến các biện pháp hạ nhiệt giá cả như tạm ngừng thuế xăng liên bang hoặc giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng thực phẩm. Tuy nhiên, nhiều kế hoạch vẫn vấp phải tranh cãi trong nội bộ chính trị Mỹ.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu kết thúc, giới phân tích cho rằng áp lực lạm phát với kinh tế Mỹ sẽ còn kéo dài trong nhiều tháng tới.