Kích cầu nội địa vướng “điểm nghẽn” hàng nhập

Kích cầu tiêu dùng được xem là một động lực quan trọng để mở rộng thị trường nội địa, nhưng hiệu quả tăng trưởng còn phụ thuộc vào nơi dòng tiền được chi tiêu. Khi sức mua tăng nhưng phần lớn chuyển sang hàng nhập khẩu, tác động lan tỏa tới sản xuất trong nước có thể thấp hơn kỳ vọng.

Bài toán không chỉ nằm ở việc người dân chi tiêu nhiều hơn, mà ở khả năng biến sức mua thành doanh thu, sản xuất, đầu tư và giá trị gia tăng cho doanh nghiệp Việt.

Theo TS. Trịnh Thị Thanh Thủy, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, nếu kích cầu tiêu dùng nhưng phần gia tăng sức mua chủ yếu được sử dụng để mua hàng nhập khẩu, tác động tới tăng trưởng GDP có thể bị ảnh hưởng theo hướng ngược lại.

Nhận định này xuất hiện trong bối cảnh quy mô thương mại của Việt Nam tiếp tục tăng nhanh. Theo số liệu cập nhật, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng năm 2026 đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ. Riêng 6 tháng đầu năm, tiêu dùng cuối cùng tăng 8,15%, trong khi nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 26,44%.

Đáng chú ý, nhập khẩu không chỉ phục vụ tiêu dùng. Trong 4 tháng đầu năm, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tới 94,2% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều này cho thấy nhập khẩu vừa tạo sức ép lên cán cân thương mại, vừa là nguồn đầu vào quan trọng cho sản xuất trong nước.

Với doanh nghiệp bán lẻ và hàng tiêu dùng, một chương trình kích cầu có thể mở rộng quy mô thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt phải cạnh tranh đồng thời về giá, chất lượng, nguồn gốc, hệ thống phân phối và khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng.

Ở chiều ngược lại, nếu sức mua tăng kéo theo đơn hàng sản xuất trong nước, hiệu ứng có thể lan sang logistics, thương mại, lao động và đầu tư. Đây chính là phần giá trị gia tăng mà chính sách kích cầu hướng tới.