Kịch bản thuế quan 30% treo lơ lửng trên đầu doanh nghiệp xuất khẩu

Mỹ vừa chính thức khởi xướng hai cuộc điều tra thương mại "sát sườn" nhắm vào Việt Nam theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974. Trước động thái gây áp lực lớn về cáo buộc dư thừa công suất và vấn đề lao động, Bộ Công Thương khẳng định Việt Nam không trợ cấp xuất khẩu để phá giá thị trường, đồng thời sẵn sàng các kịch bản đối thoại để bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp.

Giới chuyên gia cảnh báo, đây không chỉ là cuộc kiểm tra kỹ thuật mà có thể là đòn bẩy để Washington áp mức thuế "trừng phạt" từ 20-30%, buộc hàng xuất khẩu Việt Nam phải bước vào một cuộc chiến pháp lý cam go.

Kịch bản thuế quan 30% treo lơ lửng trên đầu doanh nghiệp xuất khẩu

Hình ảnh họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Công Thương

Hai cuộc điều tra thương mại do Hoa Kỳ khởi xướng theo Mục 301 đang thu hút sự chú ý khi phạm vi ảnh hưởng mở rộng tới hàng chục quốc gia, trong đó có Việt Nam. Một cuộc điều tra liên quan đến tình trạng dư thừa công suất, cuộc còn lại xoay quanh vấn đề lao động cưỡng bức.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington chuyển sang giai đoạn chính sách thương mại cứng rắn hơn, sau khi các biện pháp thuế tạm thời trước đó hết hiệu lực.

Cơ quan quản lý cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ, cung cấp thông tin và làm rõ các nội dung liên quan. Mục tiêu là khẳng định các chính sách điều hành của Việt Nam phù hợp thông lệ quốc tế, không nhằm tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng hay gây dư thừa hàng hóa trên thị trường Mỹ.

Trong những năm gần đây, quan hệ kinh tế – thương mại giữa hai nước vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Các kênh trao đổi song phương được duy trì thường xuyên, không chỉ trong đàm phán thuế quan mà cả trong quá trình xử lý các vấn đề phát sinh.

Tuy vậy, giới chuyên gia cho rằng các cuộc điều tra lần này có thể kéo theo nhiều kịch bản. Khả năng đáng chú ý là Mỹ áp thuế bổ sung ở mức 20–30% đối với một số nhóm hàng. Trong trường hợp áp lực kinh tế gia tăng, chính sách có thể được điều chỉnh theo hướng mềm hơn. Một kịch bản khác là hai bên bước vào đàm phán, trong đó thuế quan trở thành công cụ gây sức ép.

Dù theo hướng nào, rủi ro đối với doanh nghiệp xuất khẩu là hiện hữu. Xu hướng điều tra thương mại gia tăng đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn về pháp lý, minh bạch chuỗi cung ứng và sẵn sàng ứng phó với các biện pháp phòng vệ.

Ở cấp độ vĩ mô, bài toán không chỉ dừng ở việc xử lý một cuộc điều tra, mà là duy trì niềm tin và sự ổn định trong quan hệ thương mại song phương – yếu tố then chốt với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam.