Khung phạt mới cho tài sản số

Các mức xử phạt lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức không chỉ tạo sức răn đe mà còn buộc doanh nghiệp phát hành, cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải nâng cao tiêu chuẩn công bố thông tin, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật trong giai đoạn thị trường đang được thí điểm.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP được xem là cột mốc quan trọng trong quá trình xây dựng hành lang pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Trong bối cảnh thị trường đang được triển khai theo cơ chế thí điểm, nghị định mới bổ sung mảnh ghép còn thiếu là cơ chế xử phạt vi phạm hành chính, góp phần tăng tính minh bạch và giảm rủi ro cho nhà đầu tư.

Theo quy định, nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, áp dụng trong thời gian thực hiện Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Điểm đáng chú ý là tài sản mã hóa được xác định là tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ tương tự để xác thực việc phát hành, lưu trữ và chuyển giao, nhưng không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định số và các tài sản tài chính khác theo quy định hiện hành.

Mức phạt lên tới 200 triệu đồng

Nghị định quy định mức xử phạt tối đa 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân.

Đáng chú ý, các hành vi như phát hành tài sản mã hóa khi chưa đủ điều kiện, chào bán sai đối tượng, không công bố bản cáo bạch hoặc cung cấp thông tin sai lệch có thể bị xử phạt từ 150-200 triệu đồng.

Theo giới chuyên gia, việc bổ sung chế tài giúp lấp khoảng trống pháp lý tồn tại nhiều năm, khi phần lớn hoạt động mua bán tài sản mã hóa trước đây diễn ra trên các nền tảng nước ngoài hoặc các kênh chưa được quản lý.

Luật sư Đinh Thị Nguyên (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng việc thiết lập cơ chế cấp phép và xử phạt sẽ buộc nhà đầu tư thay đổi thói quen giao dịch, ưu tiên các tổ chức được cấp phép, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp nâng cao tiêu chuẩn về phòng chống rửa tiền, công bố thông tin và quản trị rủi ro.

Tác động đến doanh nghiệp và dòng vốn

Đối với các doanh nghiệp dự kiến tham gia phát hành hoặc cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, nghị định mới đồng nghĩa với chi phí tuân thủ tăng lên, từ xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, quy trình công bố thông tin đến đáp ứng các yêu cầu về pháp lý.

Ở chiều ngược lại, việc có khung pháp lý rõ ràng được đánh giá là yếu tố tích cực, giúp các doanh nghiệp hoạt động bài bản có cơ hội tiếp cận dòng vốn chính thống và tạo niềm tin với nhà đầu tư.

TS Phan Phương Nam, Trường Đại học Luật TP.HCM, nhận định Việt Nam đang chuyển từ cách tiếp cận "quan sát thị trường" sang "quản lý có kiểm soát". Khi các quy tắc được xác lập rõ ràng, thị trường sẽ từng bước nâng chuẩn hoạt động, giảm tình trạng phát hành thiếu minh bạch và hạn chế các rủi ro phát sinh.

Giai đoạn thử nghiệm trước khi hoàn thiện

Theo các chuyên gia, Nghị định 284 mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình xây dựng thị trường tài sản mã hóa chính thức.

Trong giai đoạn thí điểm, cơ quan quản lý sẽ vừa giám sát, vừa đánh giá hiệu quả chính sách để hoàn thiện khung pháp lý trong tương lai. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ phải thích nghi với môi trường quản lý chặt chẽ hơn, nhưng đổi lại là nền tảng minh bạch hơn cho sự phát triển dài hạn của thị trường tài sản số.