#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Khủng hoảng sữa công thức lan rộng toàn cầu: Lộ diện nhà cung ứng Trung Quốc đứng sau

Làn sóng thu hồi sữa công thức trẻ em đang lan rộng trên quy mô toàn cầu, sau khi hai “ông lớn” ngành thực phẩm là Danone và Nestlé đồng loạt phát đi cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ nhiễm độc tố cereulide. Đằng sau sự cố tưởng chừng riêng lẻ là một mắt xích chuỗi cung ứng mang tính hệ thống, làm rung chuyển hơn 60 thị trường và phơi bày điểm yếu chí tử của mô hình toàn cầu hóa nguyên liệu.

Khủng hoảng không còn mang tính đơn lẻ

Mới đây, Danone – tập đoàn sở hữu thương hiệu sữa công thức Aptamil – đã thông báo thu hồi tự nguyện một số lô Aptamil First Infant Milk tại Anh do lo ngại nhiễm độc tố cereulide. Ngay sau đó, Nestlé cũng xác nhận tiến hành thu hồi hàng loạt sản phẩm sữa công thức tại hơn 50 quốc gia, bao gồm các thương hiệu quen thuộc như NAN, SMA, BEBA, với cùng nguyên nhân.

Chuỗi động thái liên tiếp từ hai tập đoàn thực phẩm lớn nhất thế giới cho thấy đây không phải sự cố kỹ thuật cá biệt tại một nhà máy hay một thị trường, mà đang hình thành một cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm mang tính toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm đối tượng nhạy cảm nhất: trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Trước diễn biến nghiêm trọng, giới chức y tế tại Anh, Pháp, Ireland cùng nhiều quốc gia châu Âu, châu Á và Trung Đông đã đồng loạt phát đi khuyến cáo ngừng sử dụng các lô sản phẩm liên quan, đồng thời kích hoạt hệ thống cảnh báo nhanh về thực phẩm.

Dầu ARA – “tâm điểm” của sự cố

Theo kết quả điều tra từ Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) và Hệ thống Cảnh báo nhanh về Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi của EU (RASFF), tâm điểm của khủng hoảng nằm ở dầu ARA (Arachidonic Acid) – một axit béo thiết yếu thường được bổ sung vào sữa công thức nhằm hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác của trẻ sơ sinh.

Các lô dầu ARA liên quan đã bị nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus, chủng vi sinh vật có khả năng sinh ra cereulide – một loại độc tố cực kỳ nguy hiểm với đặc tính chịu nhiệt rất cao. Điều đáng lo ngại là trong khi vi khuẩn có thể bị tiêu diệt ở nhiệt độ tiệt trùng, cereulide vẫn tồn tại bền vững, không bị phá hủy ngay cả khi pha sữa bằng nước nóng.

Độc tố này có thể gây nôn mửa dữ dội, đau bụng co thắt, tiêu chảy cấp và mất nước nhanh chóng. Với trẻ sơ sinh – nhóm có khả năng bù nước kém – cereulide được đánh giá là mối nguy đặc biệt nghiêm trọng.

Lộ diện nhà cung ứng Trung Quốc đứng sau

Ban đầu, cả Danone và Nestlé đều không công bố danh tính nhà cung cấp nguyên liệu. Tuy nhiên, theo các báo cáo điều tra của truyền thông quốc tế như Yicai Global và Food Ingredients First, nguồn cung dầu ARA liên quan trực tiếp đến Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd, doanh nghiệp công nghệ sinh học có trụ sở tại Vũ Hán, Trung Quốc.

Cabio Biotech hiện là một trong những nhà sản xuất ARA lớn nhất thế giới, chiếm hơn 30% tổng sản lượng toàn cầu. Công ty sử dụng công nghệ lên men vi sinh – quy trình đòi hỏi mức kiểm soát vi sinh cực kỳ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong vận hành cũng có thể khiến toàn bộ chuỗi sản xuất bị nhiễm khuẩn.

Việc nhiều tập đoàn đa quốc gia cùng lúc bị ảnh hưởng cho thấy rủi ro của mô hình chuỗi cung ứng tập trung, khi một nguyên liệu chiến lược được cung ứng bởi số ít nhà sản xuất lớn.

Tổn thất tài chính và hệ lụy pháp lý

Trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, cổ phiếu Cabio Biotech đã lao dốc gần 12% chỉ trong một phiên giao dịch sau khi thông tin thu hồi toàn cầu được công bố. Doanh nghiệp buộc phải gửi văn bản giải trình lên Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, xác nhận đang phối hợp với khách hàng để rà soát toàn bộ các lô hàng liên quan.

Về phía các hãng sữa, Nestlé và Danone đã ngay lập tức đình chỉ nhập khẩu ARA từ Cabio Biotech, đồng thời tìm kiếm nguồn cung thay thế và tăng cường kiểm soát an toàn.

Theo ước tính của ngân hàng đầu tư Jefferies, chi phí thu hồi, tiêu hủy sản phẩm, xử lý khủng hoảng và gián đoạn chuỗi cung ứng có thể khiến các tập đoàn sữa thiệt hại tới 1,3 tỷ USD, chưa bao gồm các khoản bồi thường và chi phí pháp lý, trong bối cảnh nhiều vụ kiện tập thể đang manh nha hình thành tại châu Âu.

“Gót chân Achilles” của chuỗi cung ứng toàn cầu

Về bản chất, khủng hoảng cereulide không chỉ là sự cố an toàn thực phẩm, mà là cú sốc chuỗi cung ứng mang tính hệ thống. Việc phụ thuộc quá lớn vào một nhà cung cấp nguyên liệu chiến lược đã biến lợi thế tối ưu chi phí thành rủi ro chiến lược.

Sự đứt gãy của một mắt xích duy nhất đã khiến các tập đoàn thực phẩm trị giá hàng trăm tỷ USD rơi vào thế bị động, làm lộ rõ “gót chân Achilles” của mô hình toàn cầu hóa nguyên liệu – nơi hiệu quả kinh tế bị đánh đổi bằng tính dễ tổn thương.

Giới phân tích cho rằng, sau cuộc khủng hoảng này, các tập đoàn thực phẩm toàn cầu buộc phải tái cấu trúc chiến lược nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung, phân tán rủi ro địa chính trị và siết chặt kiểm soát vi sinh ở mức cao hơn tiêu chuẩn hiện hành.

Bởi với ngành thực phẩm trẻ em, chỉ một sai sót nhỏ cũng đủ gây ra một cuộc khủng hoảng toàn cầu.