Không thể mãi để bất động sản thành cuộc chơi đầu cơ

Từ vụ thu giữ hàng chục sổ đỏ liên quan đến người nổi tiếng, câu hỏi lớn hơn được đặt ra: có bao nhiêu “Shark Bình” và “Ngân 98 khác” đang âm thầm găm đất, khiến thị trường méo mó và giấc mơ an cư ngày càng xa tầm tay người dân?

Những vụ án gần đây hé lộ bức tranh đáng lo về tình trạng đầu cơ bất động sản. Cơ quan điều tra thu giữ và phong tỏa khối tài sản trị giá khoảng 900 tỷ đồng liên quan đến ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình), trong đó có 18 sổ đỏ. Tại nhà của Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98), cảnh sát cũng phát hiện 80 sổ đỏ, cùng tiền mặt và sổ tiết kiệm.

Không chỉ là vấn đề pháp lý, việc cá nhân nắm giữ hàng chục sổ đỏ đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng tích trữ, đầu cơ và găm giữ đất đai đang diễn ra tràn lan.

Từ lâu, bất động sản ở Việt Nam vừa là tài sản tích lũy, vừa là “kênh trú ẩn” an toàn cho dòng tiền. Với quan niệm “người sinh ra chứ đất không nở ra”, giá nhà đất gần như chỉ có tăng, khiến nhiều người coi đây là cuộc chơi sinh lời chắc thắng.

Cảnh sát tìm thấy 80 sổ đỏ trong két sắt ở nhà Ngân 98

Một báo cáo của DKRA Consulting cho thấy, 70% người mua bất động sản là để đầu tư, chỉ 30% mua để ở. Đáng chú ý, nhóm đầu tư tập trung ở độ tuổi 35–44, sở hữu từ bất động sản thứ hai trở lên, có nguồn tiền nhàn rỗi và hiểu rõ cách “đánh sóng” thị trường. Họ quan tâm đến lợi nhuận hơn là nhu cầu an cư.

Cũng theo Bộ Xây dựng, giá bất động sản hiện đã vượt xa thu nhập bình quân của người dân. Tình trạng găm hàng, nâng giá, đầu cơ khiến thị trường méo mó, cung – cầu lệch pha, còn giấc mơ an cư ngày càng xa tầm với, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội.

Thuế – “liều thuốc” cần thiết để trị căn bệnh đầu cơ

Theo TS. Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân, muốn dập tắt động cơ đầu cơ, không thể chỉ trông vào siết tín dụng mà cần đánh thuế thật trúng và thật đau.

Thuế lũy tiến theo số lượng tài sản sở hữu và thuế lũy thoái theo thời gian nắm giữ là những công cụ hữu hiệu để hạ nhiệt cơn sốt đất.

Thực tế, nhiều quốc gia đã làm và thành công. Ở Singapore, người bán nhà trong năm đầu tiên phải nộp 100% thuế trên phần chênh lệch, sau 2 năm còn 50%, và sau 3 năm còn 25%. Đài Loan (Trung Quốc) áp dụng mức thuế 45% cho giao dịch trong 2 năm đầu, giảm dần còn 15% sau 10 năm.

Công thức chung rất rõ: giữ càng lâu, thuế càng thấp; lướt sóng càng nhanh, thuế càng cao.

TS. Phạm Thế Anh nhấn mạnh, thay vì lo ngại thị trường “chững lại”, cần đặt câu hỏi: Nếu không làm, khi bong bóng vỡ, ai sẽ trả giá? Hành động sớm bao giờ cũng tốt hơn chạy theo khắc phục hậu quả.

Cần hành động đồng bộ – từ thuế, tín dụng đến minh bạch thông tin

Các chuyên gia cho rằng, để thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, cần triển khai đồng bộ ba trụ cột:

Chính sách thuế hợp lý với người sở hữu nhiều nhà hoặc bỏ hoang dự án;

Kiểm soát tín dụng hướng dòng vốn vào nhà ở xã hội, nhà ở thực;

Minh bạch hóa thông tin qua trung tâm giao dịch và dữ liệu thị trường.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng chính sách thuế chống đầu cơ và kiểm soát hành vi thổi giá, thao túng thị trường. Song song đó, ưu tiên phát triển nhà ở giá phù hợp, tạo nguồn cung thực để người dân có thể “an cư thật – không đầu cơ ảo”.

Dù Bộ Tài chính từng đề xuất đánh thuế 20% trên mỗi giao dịch nhưng còn e dè, đây vẫn là hướng đi không thể né tránh.

Chừng nào chi phí nắm giữ đất còn rẻ, lợi nhuận đầu cơ còn cao, chừng đó đất đai vẫn bị “găm” trong két sắt, còn nhà ở cho người dân vẫn chỉ là giấc mơ xa xỉ.